2022-03-23

زلمی زابلي   هغه انسان چی ډیر عالم وی چی مونږاوس ورته نابغه هم وایو او ډیر زیات علم یی کړی وی ، د حافظی ظرفیت  یی  لس فیصده هم استعمال سوی نده یعنی تقریبا 90% حافظه یی خالی ده . د بریتانیا ملی ارشیف چی د ۹۰۰ کاله  را پدیخوا معلومات پکښی  ساتل کیږی ، په 2010 م کال کی د هغه اندازه (70) تیرابایټو ته ورسیده خو دانسان حافظه له دری زره  ( 3000 ) نیولی تر لس زره  ( 10000) تیرابايټو د ساتلو او   ذخیری ظرفیت لری. په اوسنیو وختونو کی د انگلیستان د طب څیړونکو داکترانو ادعا کړی چه دانسان  د حافظی ظرفیت د مخکینی ریسرچ او څیړنۍ د پایلو په نسبت ، لس برابره زیاته ده دانسان مغز...
نور ولوله

2022-03-19 داکتر امان شمس

د تايرويډ غده د انسان د غاړي په مخکېنۍ برخه کې موقيعت لري او زموږ او ستاسو په بدن کې د انرژي جوړيدلو سرعت کنترولوي. لدې امله د دې غدې کم او يا له اندازي زيات فعاليت په انسانانو کې وړ وړ ستونزي منځ ته راوړي. له نېکه مرغه د دې ناروغيو تشخيص او علاج په ډير اسانۍ سره کيږي. د تايرويډ غدې له حده زيات فعاليت: - تېز يا غير نور مال د زړه ټکان - بې خوبي - د وزن له لاسه ورکول - ژر وارخطا کېدل او غوصه کېدل - د ګرمۍ احساس - د لاس لړزه او يا رپېدل د تايرويډ غدې له حده کم فع...
نور ولوله

2022-03-12 داکتر امان شمس

د ځېګر يا ينې پاړسوب د مختلفو عواملو پواسطه منځ ته را تلای شي. يو لدغو عواملو څخه وايرسونه دي. که څه هم ډيری وايرسونه کولای شي د ينې پاړسوب منځ ته راوړي خو تر ټولو مهم يې هېپټايټس بي او هېپټاټس سي دي، ځکه دغه دوه وايرسونه زموږ او ستاسو د بدن له دفاعي نظام سره د اوږدې جګړې وس او توان لري. د دې جګړې په دوران کې لومړی ينه پړسوي او بيا يې خرابوي (د ينې سېروزيس منځ ته راوړي). هېپټايټس بي: هر هغه وخت چې لويان ورباندې اخته شي پس له دريو مېاشتو ناروغ ته زيړی پيدا کيږي. دغه زيړی يو څو اونۍ دوام کوي او بيا پخپله بې له کومي درملنې ښه کيږي. د ډيری خلګو د بدن دفاعي سيسټم وايرس له منځه وړي او رغيږي خو ځني نورو خلګو وجود وايرس له منځه نشي وړلای بلکه يو څه يې کنترولوي. پدغو خلګو کې کېدی شي د ځېنو ينه کرا...
نور ولوله

2022-03-05 داکتر امان شمس

په ماشومانو، بوډاګانو او حامله ښځو کې د پوزې وينې کېدل نسبتاً نورو خلګو ته ډير واقع کيږي. د پوزې د ننه برخه ډيره نازکه ده او په ډير اسانۍ سره لومړی زيانمنه او بيا وينې کيږي. د پوزې وينې کېدل عموماً د پوزې د ننه برخې د وچوالې، په پوزه کې ګوتې وهل او په زور سره سوڼ کولو پواسطه منځ ته راځي. له پوزې د وينې بهېدو د بندولو حل لاري: - پر ځمکه کښېنئ او بدن د مخ طرف ته کوږ کړئ. - د دوو ګوتو پواسطه پوزې ته د لسو يا پنځلسو دقيقو لپاره فشار ورکړئ او بشپړه يې بنده کړئ. - تنفس د خولې له لارې وکړئ. په ځېن...
نور ولوله

2022-03-03 محمد ظاهر عمار

د حافظې د تقويې او له آلزايمر (زوالِ عقل) ناروغۍ څخه د نجات 24 ساده تمرينونه: ساعت په ښي لاس وتړئ، په چپ لاس ليکل وکړئ، برش ووهئ او ويښتان ږمنځ کړئ، توري او کلمات سرچپه اداء کړئ، کارځای ته په نوې لاره ولاړ شئ، کور او کارځای کې د ناستې پاستې معمول ځای بدل کړئ، خپل باورونه چيلنج کړئ، د يوه کتاب د يوه مخ ټولې جملې له آخره تر اوله ولولئ، یو نوی کار وکړئ، موبايل مو له ځانه ليرې وساتئ، يو يا څو بيته شعرونه حفظ کړئ، په يوه خوندي ځای کې پټې سترګې قدم ووهئ، هغو کسانو سره اړيکه ونيسئ چې ډېر وخت مو نه دي ليدلي، نوي رنګ جامې واغوندئ، يو جدول حل کړئ، له حساب‌...
نور ولوله

2022-03-02 داکتر امان شمس

سره لدې چې نری رنځ يا TB موثر واکسين او درمل لري خو د ۲۰۰۹ کال د احصايو له مخې هر کال نېږدې ۱۰ ميليونه انسانان په نري رنځ اخته کيږي او د هغوۍ له جملې څخه ۱،۴ ميليونه مړه کيږي چې ډيری يې په غريبو هيوادونو کې دي. نری رنځ د مېکروب په واسطه منځ ته راځي او زياتره سږي ورباندي اخته کيږي. له يو انسان څخه و بل انسان ته د هغو وړو څاڅکو په واسطه چې د ټوخي يا پرنچي په وخت کې د ناروغ له خولې يا پوزي باديږي انتقاليږي. ډيری وخت دغه څاڅکي ډير واړه وي او په سترګو نه ليدل کيږي. کله چې د ټي بي مېکروب د روغ انسان بدن ته داخل شي نو عموماً سم دلاسه انسان د نري رنځ په ناروغۍ نه اخته کوي بلکه يو له دغو لاندې دوو حالتونو څخه منځ ته را وړي. ۱-...
نور ولوله

2022-02-24 داکتر امان شمس

په افغانستان کې شاوخوا درې ډوله زهر لرونکې او دوه ډوله بې زهرو ماران ژوند کوي. د افغانستان زهر لرونکې ماران د افعي (وايپر)، کفچه (کوبرا)، هندي مار (کريټ) په نامه ياديږي. هر هغه وخت چې پورته زهر لرونکې ماران انسانان وچيچي وړ وړ شديدي روغتيايې ستونزي لکه د چيچل شوي ځای تخريب، عصبي مشکلات، عضلي کمزورتيا، تنفسي خطرونه، د وينې بهېدو او وينې غوټه کېدو اختلالات منځ ته راوړلای شي چې کېدی شي د ناروغ د مرګ باعث شي. له ناروغ سره بايد څه وکړئ؟ - مړ مار او يا هم د هغه عکسونه يا ويډيو جوړه کړئ او له ناروغ سره يې روغتون ته را وړئ تر څو ډاکټران د مار نوع و پېژني. د مار د نوعې پېژندل په درملنه کې ډير ستر رول لري. خو که مار چا مړ نکړ ناروغ ي...
نور ولوله

2022-02-22 داکتر امان شمس

اسهال يا نس ناستی او ورسره د خوا ګرزيدل يا کانګي عموماً د مېکروبونو پواسطه منځ ته راځي او د ۲-۷ ورځو په دوران کې پخپله ښه کيږي. د درملنې موخه د ناروغ د بدن د اوبو د اړتيا پوره کول دي. که ناروغ کافې مايعات څښلای شي او د بدن اوبه يې کمې نه وي روغتون ته د تګ اړتيا نلري. درملنه: - ارام او استراحت وکړئ - د بدن درد او تبې لپاره له پراسېټمول څخه استفاده وکړئ - دومره مايعات و څښئ چې د تشو متيازو رنګ مو د اوبو په شان او يا  امازي ژيړبخون شي. که په اوو ورځو کې پخپله ښه نه شوئ او يا مو په کافې اندازه مايعات نه شوای څښلای بيا ډاکټر يا روغتون ت...
نور ولوله

2022-02-18 داکتر امان شمس

په ځوانانو کې اکثريت د سر دردونه د زکام، والګي، روحي فشار، کم خوب او له ضرورت څخه د کمو اوبو څښلو پواسطه منځ ته راځي. ځني د سر دردونه بيا د سر او څټ د عضلاتو د شخۍ پواسطه منځ ته راځي چې روحي فشار، تشويش او د اورمېږ کوږ نېول په کې ډير ستر رول لري. دغه ډول د سر دردونه په تدريجي ډول منځ ته راځي او له حد څخه زيات شديد نه وي. ناروغ کولای شي عادي د درد درمل وخوري او ډاکټر ته د تګ اړتيا نشته. که د سر درد دوامداره شي او يا مريض وزن له لاسه ورکړي نو له ډاکټر سره مشوره وکړئ. خو هر هغه وخت که د يو چا پر سر يودم داسې درد شول لکه څوک چې يي پر سر په يو غټ لرګي په ډير شدت سره و وهي نو بايد په بېړه تر روغتون ځان ورسوي ځکه کېدی شي په مغزو کې يي رګ شلېدلی وي....
نور ولوله

2022-02-18 داکتر امان شمس

بواسیر د مقعد د ننه يا شاوخوا وړې وړې غوټې دي چې ډيری وخت پرته له درملنې په يو څو ورځو کې پخپله ښه کيږي. نښانې: - تشناب ته له تلو وروسته د ضرورت پوره کولو  په اخېر کې له مقعد څخه د وينې راتګ. - په مقعد کې  د یوې کتلې يا وړې غوټې را منځ ته کېدل. - د مقعد خارش او يا د مقعد په شاوخوا کې درد. درملنه: - په خوړو کې د تازه میوو او شنه سابو د خوراک کچه زیاته کړئ. - په کافې اندازه اوبه وڅښئ...
نور ولوله

2022-02-14 داکتر امان شمس

الرجېک رېنايټِس چې په عامه اصطلاح خلګ ورته د پسرلي د موسم الرجي يا حساسيت وايي يوه ډيره عامه ناروغي ده. تقريباً په هرو پنځو يا شپږو کسانو کې يو کس ته پيدا کيږي. پدغه ناروغي کې د پوزي د ننه برخه د ګل له ګردې (د ګل د منځ ژيړبخونه ماده)، دوړو او ګرد، يا د ځني حيواناتو له پو ستکې چې وړې وړې زري د پخي پشان را جلا کيږي حساسيت لري او د پوزي په د ننه برخه کې د پاړسوب باعث ګرزي. دغه پاړسوب د زکام په شکل اعراض يعني پرنچل، د پوزي خارش او بنديدل منځ ته راوړي. درملنه: - د امکان تر حده له هغو شيانو څخه ځانونه و ساتئ چې تاسو ته دغه اعراض پيدا کوي. - د نهايي رقيق مالګوبي (0.9%) سوڼ کولو پواسطه ...
نور ولوله

2022-02-08 داکتر امان شمس

د ويني غوټه عموماً د لينګي او يا ورانه په رګونو کې جوړيږي او بيا د انسان سږو ته سفر کوي او کېدی شي د ناروغ د مرګ باعث شي. د دغې ناروغۍ خطر په هغو خلګو کې زيات وي چې په الوتکه، اورګاډي او يا موټر کې يې سفر له دريو ساعتونو څخه زيات شي. مخنېوی: - د سفر په وخت کې د ازادو کاليو اغوستل - يعنې د اوږده سفر په وخت کې تنګ پتلونان مه اغوندئ. - د لينګو د عضلاتو تمرين - د پښو د پوندو بيا د ګوتو ساحه په نوبت سره لس ځله جګه کړئ او دغه تمرين هر نېم ساعت تقرار کړئ - هر هغه وخت چې د تګ زمېنه درته برابره شي يو څو قدمه تګ وکړئ - په ک...
نور ولوله

2022-02-04 داکتر امان شمس

د بدن ټولي حجرې د نورمال کار کولو لپاره خوږو يا ګلوکوز ته اړتيا لري. شکره د يوې مادې په مرسته چې انسولين نوميږي د بدن حجرو ته ننوزي تر څو په مصرف ورسيږي او انرژي يا قوت توليد کړي. د همدغې انرژۍ يا قوت پواسطه زموږ بدن خپله وظيفه سرته رسوي او موږ د کار کولو توان پيدا کوو. که ګلوکوز زموږ د بدن حجرو ته د انسولين په مټه داخل نشي زموږ بدن ترې استفاده نشي کولای. که چيري انسولين په بدن کې په کافي اندازه شتون و نلري، او يا د انسان بدن د انسولين په وړاندي مقاومت وښيي، نو پر ځای د دې چې ګلوکوز يا شکره حجرو ته دننه شي او په مصرف ورسيږي، هغه زموږ په وينه کې راټوليږي او بې ځايه ګرزي راګرزي. کرار کرار يې کچه لوړيږي چې دغه حالت ته د شکري ناروغي وايي. د شکري ناروغي دوه ډوله ده. ...
نور ولوله

2022-01-31 داکتر امان شمس

هر هغه وخت چې د زړه هغه واړه رګونه چې پخپله زړه (د زړه عضلاتو) ته وينه ورکوي د غوړينو طبقو پواسطه بند شي نو د زړه اړوند ساحو ته په کافي اندازه وينه نه رسيږي. د زړه د بايپاس په جراحي کې جراح د بدن له بله ځايه روغ رګ را اخلې او داسي يې پيوند کوي چې د ويني جريان ته تغير ورکړي او د زړه هغي ساحې ته وينه ور ورسوي چې مخکې به نه ور رسيده. يعني د رګ بند ځای د پیوند پواسطه بايپاس کيږي. د بايپاس په بله طريقه کې د سينې د عضلاتو روغ رګ مسير ته تغير ورکول کيږي او د زړه د بند رګ ساحه ورباندې بايپاس کيږي او له خلاص ځای سره وصل کيږي. د زړه بايپاس کټ مټ لکه د بايپاس سړک د موټرانو پواسطه د ښار د بندېدلو د مخنېوي په موخه په اطراف کې تېريږي، او بيا بېرته له عمومي سړک سره وصل کيږي. ...
نور ولوله

2022-01-29 نور احمد عايل

داسې فکر وکړئ چې موبایل یا تلویزیون  ته ناست یئ او په سکرين مو يو ښکلی ګل وليد، زړه مو غواړي چې بوی يې کړئ ، يو بټن کليک کوئ او په ټول اتاق کې د هغه ګل بوی خپرېږي ، دا چاره په راتلونکې کې ممکنه ده، د لندن پوهنتون د ټکنالوژي برخې پروفيسر استاد ډيويډ چيوک وايي: د څو ځانګړو کارترېجونو په واسطه چې په موبايلونو او تلویزیونو کې به د نصب کېدا وړ وي، او دا کارترېجونه به له هر ډول بوی څخه ډک وي، او هر ډول ګل چې په سکرين راغی ته تڼۍ په کېکاږلو سره به په اتومات ډول د هغه ګل بوی ستاسې له لپ ټاپ او يا هم موبايل څخه راوځي. او ياده دې وي چې دا ښکلي بويونه به نورو ته هم ورلېږلی شئ! ...
نور ولوله