ليکنې

غرب، انسانيت او د تروريزم ډرامه

يو ځای مې لوستي ول چې مخکې د جنګ لپاره وسله جوړيده خو اوس د وسلې خرڅولو لپاره جنګونه جوړيږي . د سټاکهولم د سولې څيړنيز نړیوال معهد ( SIPRI) په خپل تازه سروې کې وايي، د وسلې جوړولو نړۍ وال ۱۰۰ شرکتونو په ۲۰۱۸ کې د ۴۲۰ بليونه ډالرو وسله خرڅه کړې . د وسلې د دغه ۱۰۰ شرکتونو له جملی څخه ۵ مخکښ شرکتونه د امريکا دي چې عبارت دي له : Lockheed Martin - Boeing - Northrop Grumman - Raytheon - General Dynamics دغه امريکايي ۵ شرکتونو له ۴۲۰ بليونو ډالرو څخه ۱۴۸ بليونه ډالر وسله خرڅه کړې چې د ټولو ۱۰۰ شرکتونو ۳۵ سلنه يواځې د دې ۵ شرکتونو نه خریداری شوې....
نور ولوله

برنامه عقیم سازی زنان مسلمان آیغور در چین !

کوکچه بدخش   دولت چین بمنظور کاهش نسل مسلمانان آیغور در ایالت سنکیانگ اینکشور  برنامه عقیم سازی اجباری زنان مسلمان آیغور را روی دست گرفته است . گزارشهای وجود دارد که زنان آیغوری اجباراً عقیم ساخته شده و یاهم مکلف گردانیده شده اند تا از دستگاههای جلوگیری از حاملگی استفاده نمایند .  همچنان به بهانه جلوگیری از گسترش بنیاد گرایی اسلامی بیش از یک ملیون مسلمان آیغوری در زندان بسر میبرند . گفته میشود در ماه مبارک رمضان مردم آیغور مجبور ساخته میشوند تا رستورانت های شانرا باز نگهداشته و روزه نگیرند . برنامه های نیز رویدست گرفته شده تا کودکان آیغوری را بعد از آنکه تولد میشوند ، از مادران شان جدا نموده و در مراکز شستشوی مغزی زیر تربیه گرفته شوند ....
نور ولوله

آیا تشکیل حکومت موقت میتواند یک گزینه باشد؟

کوکچه بدخش   آغاز دور دوم‌ مذاکرات صلح در دوحه آیا تشکیل حکومت موقت میتواند یک گزینه باشد ؟ دور دوم گفتگوهای صلح در دوحه ، امروز با حضور مایک پمپیو وزیرخارجه امریکا ، زلمی خلیلزاد و برخی چهره های سرشناس دیگر از سرگرفته خواهد شد . در جلسه مقدماتی وفود طرفین که دیروز انعقاد یافت ، فیصله گردید تا امروز مستقیماً وارد آجندا شده و بحثهای اصلی و محوری آغاز گردد .  درین میان نامزد مشاور امنیت ملی حکومت جوبایدن ( جیک سالیوان ) تلویحاً خاطر نشان نموده که امریکا امضای توافقنامه صلح با طالبان را برسمیت میشناسد و مصر برآن خواهد بود تا افغانستان پناه گاه امنی برای تروریستان قرار نگیرد . حضور مایک پمپیو وزیرخارجه امریکا و زلمی خلیل...
نور ولوله

د هند د پخواني ولسمشر ښاغلي عبدالكلام لیکنه

ډاکټر عبد الکلام ژباړه: مشتاق رحيم   ولې رسنۍ دلته دومره منفي دي؟ولې مونږ په هند كې په خپلو لاسته راوړنو شرميږو؟ مونږ يو لوی ملت يو. مونږ د بريالتوبونو ډيرې حيرانونكې کیسې لرو خو هيڅ كله هغه نه یادوو. ولې؟ مونږ د نړۍ په كچه د شيدو په توليد كې لومړی مقام لرو. مونږ د لرې څخه د سیټلایټ د حس کولو په برخه کې نړۍ کې په لومړي مقام کې یو. مونږ د نړۍ په كچه د غنمو په توليد كې دويم مقام لرو. مونږ د نړۍ په كچه د وريژو په توليد كې دويم مقام لرو. ډاكټر سردرشن ته وګورئ. هغه یو قبایلي کلی په ځان بسیا او په خپلو پښو ولاړ واحد بدل کړ. زه يو وارې په تل ابيب كې وم او يوه اسرايلي ورځپاڼه مې لوستله. دا په سیمه کې د ډيرو بريدونو، بمباريو او...
نور ولوله

موقتي ګټې او د تاريخ سوداګر

زموږ ستاسې د هر يو د سر بيه فېسبوک او ټویټر کې يوه ورځ صرف دا ليکل وي چې: "اوف! اخ! وۍ! څومره ښه ځوان وو! ولا ښه سړی وو". باقي هیر، ورک پناه او حذف حافظه شو. تاسې يوځل ذهن کې تللي در ياد کړئ چې څنګه هېر شول. نو ښه خبر دا ده چې جنګ او جنګ لابي ګرانو پرځای د سولې لارویان شو. هغه خوله چې د مستبد ظالم په سوک چوپ کېږي، د ملت او وينو ودرېدو په پار د قدرت طلبو په سوک ماته ښه ده. باور ولرئ چې د دې قربانيو وروسته به دا د مرګونو لړۍ پای مومي. که داسې نه وي بيا یې د ټولو د مرګ ترپایه جاري بولئ. خدای له هر ملت سره مرسته کوي خو خاين، غدار او ډارن ملت سره قطعا نه. يو ځای ف...
نور ولوله

له جګړې وتل او حل لاره یې

ملا عبدالسلام ضعیف پخوانی ډیپلوماټ، پاکستان کې د افغانستان پخوانی سفیر   که موږ په غور سره تیر تاریخ ته نظر وکړو، هيڅکله استعمار او نیواکګرو د افغانستان پر حریم باندي مستقیم یرغل نه دی کړی، ترڅو چې یې تر یرغل وړاندي لاسپوڅي او ګوډاګي غلامان نه وي پیداکړي، د هر استعمار لپاره اول ګوډاګیو  غلامانو کار کړی، استعمار ته یې هیواد ته د ننوتلو زمینه برابره کړي ده، او کله بیا  دا کار  بلواکو  او کمزورو د  قدرت د لالچ  په نامه کړی، او کله بیا د پیسو د لالچ لپاره دا کار سوی دی، کله د هغه قومي او ژبني تعصب په بنا سوی، چې زموږ کورنۍ کمزوري او خلاوي ښیې، د کورنۍ کمزورتیا لپاره دوه عوامل په ګوته کولای سو، اول داچې د بي عدالتی او سرټمبګي له کبله داسي هڅې سو...
نور ولوله

شریک کور؛ د ګوند شریک کور! - دویمه برخه

نن سبا، دغه د شریک کور ټکی، د ځینو افغانانو په خبرو، ویناوو، او لیکنو کې ډېر زیات یادیږي. د لومړي شریک کور (د پلار د کور) په هکله معلومات په تېره لیکنه کې ‌وړاندې شوی دی. پدغه لیکنه کې ګرانو او قدرمنو لوستونکو ته د دویم شریک کور په هکله، چې هغه ګوندي شریک کور دی، یوه اندازه معلومات په لاندې توګه وړاندې کیږي. یو سیاسی ګوند، د هغه ګوند د ټولو غړو، شریک او ګډ کور دی، او باید همداسي وي. د یوه سیاسی ګوند په شریک کور کې هغه متعهدین سره راټولیږي، چې هغوی د یوه شریک سیاسی فکر، او یوه شریک هدف خاوندان وي، او دوی د یوې شریکې مفکورې په بنیاد سره یوځای شوي وي. د یاد...
نور ولوله

د هغه حکومت چې لاسونه یې د خپلو خلکو په وینو سره شي، په خلکو حکومت نه شي کولای

نه پوهېږم دا حکومتونه، دا ستر قاتلان ولې د تاریخ بېسواده او ړانده وي. همدا درې لسیزې مخکې دلته روسانو خپل تر ټولو درانده بمونه په دې وګړو وغورځول، افغان کمونېستانو هم په زندانونو کې د خلکو نوکان او سترګې اېستلې، په ژوندیو بنیادمانو یې په بېلډوزرونو خاورې اړولې، د دې خلکو په ارادو سپاره نه شول. کارمل چې به ویل: مونږ د شلو میلیونو وګړو پر ځای یو میلیون سم خلک غواړو، دا دی دا ملت تر دېرشو میلیونو واوښت، خو د هغه حتی قبر نشته، هډوکي یې د آمو سیند یوړل. دا د نیمروز د بمبارۍ تصویر دی، ټوله کورنۍ یې تباه کړې ده. دوی بیا د دې ملت استازیتوب کوي. یعنې خپل مؤکل څوک وژني؟ دا وطن او دا وګړي به پاتې وي؛ په یاد ولرئ چې د ځینو به قبرونه نه وي او که وي نو په دې خاوره به نه وي....
نور ولوله

له مذاکراتو وروسته د افغانستان انځور

نظامونه د کلونو، لسیزو او نسلونو په اوږدو کې جوړېږي، خو ځینې داسې پېښې راشي، چې په لنډه موده کې د ټول نظام شیرازه وپاشي. د نظام ټينګښت او پایښت په دې پورې اړه لري چې څومره یې بنسټونه او ستنې ټینګې ايښودل شوي دي. د درېیمې نړۍ او لوېدیځو دولتونو ترمنځ یو مهم توپیر همدغو بنسټونو کې دی. لوېدیځ کې نهادګرايي ده. افراد ډېر ټاکونکي نه دي. افراد ځي راځي، موقتي ماموریتونه لري؛ خو بنسټونه دایمي دي. د امریکا متحده ایالتونه یو له هغو دولتونو څخه ګڼل کېږي چې ډیموکراتیک نهادونه او بنسټونه یې ټینګ دي. همدا لامل دی چې ډونالډ ټرمپ غوندې یو غیر طبیعي او ناروغ انسان په څلور کلنه واکمنۍ کې د امریکا د ټینګو بنسټونو له امله ډېره خرابي ونه شوای کړای. ټرمپ چې څومره لنډپاری او د وړاندوینې وړ نه و؛ خو بیا هم بالاخره څلور کاله وروسته ځي او خپل ځای ...
نور ولوله

پاسخِ کوتاه به نوشته آقای ملک‌ ستیز !

کوکچه بدخش   با قسمت های بیشتر نوشته آقای ملک ستیز که من آنرا شیر نیز کردم ، موافق هستم . یقیناً در حق مردم افغانستان جفا صورت گرفته و زورمندان اعم از دموکرات ، کمونیست و مجاهد نتوانیستند شایستگی خدمتگذاری به این مردم را نصیب گردند .   آقای ستیز در نوشتهء خود از مقابر سه تن از شخصیتهای سابق جهادی هریک پروفیسور ربانی رئیس جمهور اسبق افغانستان ، احمد شاه مسعود قهرمان ملی و مارشال فهیم یکی از سران سابق مجاهدین یاد آور شده و تنها وارثین آنها را مورد سرزنش قرار داده است که با استفاده از بودجه دولت مقابر شخصیت های یاد شده را با مصارف گزاف اعمار نموده اند . اما از یاد برده اند که شخصیت های دیگری چون خان عبد الغفارخان که جز مشترکات زبانی با بخشی از ...
نور ولوله

د اوسني بحران، بدبختيو او ناخوالو پر ځای راتلونکی حکومت د ولس په خير بولو

هغه څوک چې د سولې او نوي موُقت حکومت پر ضد منفي تبلیغات او یا د جګړې او قدرت دوام غواړي، هومره د سولې او نوي موقت حکومت په رابطه به د ملت اړتیا او لیوالتیا پیدا کيږي. د دې اوسني وضعیت پر ځای چې هر ډول حکومت راځي د افغانستان غوڅ اکثریت ولس په خیر ېې بولو، دا په دې معنا چې د افغان ولس وینه به توقف پیدا کړي او سرتاسري اوربند به رامینځ ته شي او جنګ به پاې ومومي. نو هیله مو دا ده چې ملت باید د سولې او نوي حکومت تر څنګ کلک ودریږي او د دې پروسې حمایت او ملاتړ وکړي، څو د دې اوسني بحران، بدبختیو، ناخوالو او د افغان وژنې څخه خپل ځانونه وژغورو. ...
نور ولوله

اوسنی کابل اداره تر ستوني فاسده او فرېبکاره ده

که امریکا له خپلو رقیبانو سره په دې توافق رسېدلې وي چې د دوی پاتې مامؤریت به د دوی روزلي او د دوی بعضې پټې کړۍ پر مخ وړي بیا نو د دې فاجعې مخه هېڅوک نشي نیولي. لکه څرنګه چې روس له امریکا او سیمه کې مطرح ملکونو سره په دې توافق وکړ چې جګړه دلته وغځوي خو جګړه به د دوی روزلي او پروتوکولیان ورته کوي چې پایله یا د هغې جګړې ادامه تر ننه مونږ زغمو. خو که خبره برعکس وي،  امریکا غواړي چې دلته جګړه ودریږي. د جګړې خپل مصرف بل ځای کوي یا هم غواړي چې خپل نړېوال بایللی اعتبار تر لاسه کړي بیا نو که مؤقته اداره جوړه هم شي د کورنیو جګړو یا بلې بدبختۍ وهم بې ځایه دی. دوی به مسوولانه وځي په دې صورت کې...
نور ولوله

افغانان کومو هېوادونو ته بې ويزا تللی شي؟!

د پاسپورټ اينډکس ويب پاڼه هرکال د نړۍ د بېلابېلو هېوادونو پاسپورټونه له مختلفو اړخونو څخه څېړي  او بيا يې درجه بندي کوي. له ښه مرغه که له بده مرغه ووايم  زه يې ان له ۲۰۱۰ زېږدي کال څخه څارم او ليکل پرې کوم، تر اوسه پورې د افغانستان پاسپورټ په نړۍ بې اعتباره پاسپورت دی او سږکال بيا هم له اخري درجې (عراق) وروسته بې ارزښته او بې اعتباره پاسپورټ په توګه ولاړ دی  دا چې کوم عوامل دي چې  (د يو هېواد پاسپورټ بې اعتباره او بې ارزښته وي او ډېرو هېوادونو ته بې ويزا نشي پرې تللی ) په يوه جلا ليکنه کې پرې وغږېږو. اوس په هغو هېوادونو غږېږو  چې افغانان کولای شي  دې هېوادونو ته بې له مخکنۍ ويزا ولاړ شي. خو ياده مو وي چې دغو هېوادونو ته د ورتګ...
نور ولوله

حکمتيار: آيا ممكن است بدون تأسيس حكومت موقت؛ بحران جنگ پايان بيابد و مذاكرات دوحه به نتيجه برسد؟

1-            حكومت موقت در اين روزها بحث حكومت موقت گرم شده؛ مقامات امريكايى نيز از حكومت موقت مى گويند، اعضاء هيئت مذاكره كننده كابل هم، برخى از اعضاء شورى عالى مصالحه نيز و برخى از حاميان جدى ارگ نيز كه تغيير موضع داده و تشكيل حكومت موقت را يك ضرورت مى دانند. آيا ممكن است بدون تأسيس حكومت موقت؛ بحران جنگ پايان بيابد و مذاكرات دوحه به نتيجه برسد؟ حقيقت اين است كه طالبان؛ حتى زير فشارهاى شديد خارجى نيز حاضر نمى شوند تا بدون توافق بر حكومت جديد؛ با آتش بس توافق كنند. امريكا نيز به اين نتيجه رسيده كه بدون حكومت جديد؛ امكان توافق بر آتش بس وجود ندارد. مطمئنم كه در همين دور جديد مذاكرات؛ هويدا ...
نور ولوله

په متحده ايالتونو کښي څه تيريږي ؟

بانډآر ! پرون د متحده ايالتنو د مشرانو جرگي مشري  ننسي ، پلوسي چي ديموکرات پارتي پوري تړاو لري وويل چي دونالد ترمپ باندي د عدم اعتماد رائيه وکارول شي حال دا چي دولس ورځي يا د جنوري شلم د ترمپ ولس مشري خاتمي ته پاتي دي ، او اته ورځي ورته پکار دي چي پر دي خبر  سينټ ته راوړي او رائيګري پري وکړي ، او دا به دوهم ځل وي چي پر ده رائي عدم د اعتماد استعمال شي ،، او  د مشرانو جرګي مشري دا يي هم وويل چي د ده واک دي پر نظامي وسلوالو ختم شي . دا څنګه ؟ چي ولس مشر دونالد ترمپ وي او ديمکراتان د د خپل ولس مشر صلاحيت ختم ول غواړي . دا خبره که پيچلي شي نو دا يو کودتا کيدلي شي .، خو څوک د کودتا نوم نه ورکوي . د صلاح...
نور ولوله

ټولپوښتنه

زمونږ نوي ویبسائټ څنګه دي؟

زمونږ فيسبوک