نجيب الله سديد
نجيب الله سديد
د نجيب الله سديد لیکنی
جوزا ماه معتدل برای افغانستان؟
ماه ثور از هر نگاه برای افغانستان زیان بار بود. در این ماه به دلیل تشکیل ساحه فشار بلند اتموسفیری بالای منطقه ما, افغانستان شاهد امواج گرمی شدید و خشکی کم سابقه بود که برای کشت للمی و علفچر کشور زیان های زیادی وارد کرد.
قرار پیش بینی های مراکز معتبر هوا شناسی, در ماه جوزا اما وضعیت تغیر خواهد کرد. ساحه فشار بلند هفته آینده از منطقه دور می شود و این راه را برای صعود هوا طبقات پایین به بالا باز می کند که در چنین حالات هوا انرژی زیاد حرارتی را از ماحول خود جذب می کند و هوا نزدیک سطح زمین دوباره سرد می گردد.
بناً در ماه جوزا به احتمال زیاد درجه حرارت هوا دوباره نزدیک حالت نورمال می گردد و در بعضی اوقات تا 4 درجه سانتی گیرد سردتر از حالت نورما...
نور ولوله
انکشاف چهار برابر ساحات غیر پلانی در کابل!
یک تحقیق جدید پوهنتون تونته کشور هالند نشان میدهد که شهر کابل بین سال های ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۷ حدود ۱.۲۵ مرتبه رشد پلانی و ۴.۵ مرتبه رشد غیرپلانی داشته است. این مطالعه که با استفاده از عکس های ماهواره یی انجام شده نشان می دهد که بیشترین رشد ساحات غیر پلانی درغرب و شمال غرب این شهر در ارتفاعات دامنه کوه ها صورت گرفته است. در مقایسه رشد ساحات پلانی بیشتر در ساحات هموار و نزدیک مراکز ارائه خدمات عامه صورت گرفته است.
ساحات پلانی از ۷۱ کیلومتر مربع در سال ۲۰۰۱ به ۹۴ کیلومتر مربع در سال ۲۰۱۷ رسیده در حالیکه ساحات غیر پلانی از ۲۱ کیلومتر مربع در سال ۲۰۰۱ به ۱۱۴ کیلومتر مربع در سال ۲۰۱۷ بوده است.
اکثر ساحات غیر پلانی در شهر کابل بصورت غیر قانونی در زمین های غصب شده اعما...
نور ولوله
احتمال موج شدید سرما در افغانستان
تمام مدل های مشهور پیش بینی آب و هوا ازاحتمال ورود یک موج شدید سردی که از اثر اختلال پدیده جوی راس قطبی (Polar vortex) هوا سرد قطب شمال را به منطقه ما منتشر می کند خبر می دهند.
از اثر این موج سردی ، درجه حرارت بسیار قسمت های افغانستان تا 12 درجه سانتی گیرید از حالت نورمال سردتر می گردد. یعنی درجه حرارت در بسیار نقاط کشور احتمال دارد زیر صفر گردد. بجز ولایت ننگرهار، قسمت های فراه، نیمروز و جنوب هلمند باقی قسمت های افغانستان شاهد درجه حرارت منفی خواهند بود. در نقشه پایین کمترین درجه حرارت در جریان این موج سردی برای بعضی نقاط کشور نشان داده شده است.
این موج سردی قرار است تاریخ 10 ماه حوت وارد کشور ما گردد و برای 10 روز کشور ما را متاثر ...
نور ولوله
.jpg)
ایران خواستار تغیرات در بند کمال خان است
من ۲ سال قبل در این رابطه نوشته بودم که هر گونه تغیر در بند کمال خان قابل قبول ما نیست و این کار جفا به حق مردم افغانستان است. بند کمال خان توانایی هدایت آب کافی را به پایین دست دارد. تنها از خروجی نیروگاه تا ۱۲۰ متر مکعب در ثانیه می تواند به پایین دست جریان پیدا کند. مقدار زیادی آب از خروجی دریا هم می تواند در صورت نیاز به پایین دست رها شود. در حالیکه اعظمی ترین حق آبه ایران در سالهای پر آبی حدود ۷۸ متر مکعب در ثانیه میشود. بنا" بند کمال خان هیچ گونه مشکلی از این نظر ندارد و خواست ایران نه تنها غیر قانونی بلکه مداخله آشکار در افغانستان است.
از جانب دیگر ایران چندین بند مهار سیلاب در زابل اعمار کرده تا این کشور از سیلاب مصون باشد؛ ولی شهر زرنج و ولسوالی های شمالی نیمروز بجز کمال خان ...
نور ولوله
شروع ماه حوت با بارندگی
برای روز آخر ماه دلو و شروع ماه حوت، قرار است یک موج خوب بارندگی وارد کشور ما گردد.
میزان بارندگی روزانه این موج بین ۱۰ تا ۳۰ ملی متر پیش بینی گردیده است.
قرار که در نقشه افغانستان نیز دیده میشود، تاریخ ۱۸ و ۱۹ فبروری این موج بارندگی برای اکثر نقاط کشور بارندگی را سبب خواهد شد. شمال ، ارتفاعات مرکزی و شرق کشور بیشتر از جنوب از این بارندگی مستفید خواهد شد.
امواج خوب بارندگی در ماه حوت برای کشور ما پیش بینی گردیده است که جزییات آن در روزهای آینده با دوستان شریک ساخته میشود.
...
نور ولوله
جزئیات موج بارندگی پیشرو
این موج نسبتاٌ خوب بارندگی حدود ۴ روز دوام می کند و میزان روزانه بارندگی حاصله آن تا ۳۰ ملی متر می رسد. به تعقیب آن با وقفه حدود ۳ تا ۴ روز موج شدید تر دیگری پیش بینی گردیده است که جزییات بعداٌ با دوستان شریک ساخته میشود. نقشه پایین توزیع روزانه بارندگی سه روز اول این موج بارندگی را نشان می دهد.
با این بارندگی ها درجه حرارت نیز تا ۱۲ درجه سانتی گیرید سردتر از حالت نورمال می گردد. بناٌ هنوز سوخت زمستان تانرا داشته باشید.
...
نور ولوله
احیا حیات وحش در بزرگترین جهیل افغانستان
جهیل یا هامون گود ذره در دلتا رود هلمند بزرگترین جهیل افغانستان است که درجنوب ولایت نیمروز واقع است. این جهیل بزرگ کشور بصورت طبعیی آب سیلابی سریزه دلتا هلمند را در خود جا می داد. اما سالها خشک سالی و تغیرات که ایران در دلتا هلمند وارد کرد از آب محروم شد و سالهای زیاد کاملاٌ خشکیده بود. بعد از احداث بند کمال خان در سال 2021 این جهیل بزرگ کشور دوباره فرصت یافت تا آب سیلابی رود هلمند را دریافت کند.
با ورود آب و رسوبات تازه که حاوی مقدار زیاد مواد عضوی نیز هستند، گود ذره آرام آرام به یک جهیل فعال از نظر محیط زیستی مبدل گردیده است. آخرین تصاویر از این جهیل نشان می دهند که نه تنها انبوه از مرغان مهاجر به این جهیل رجوع کرده اند بلکه ماهی و آبزی های دیگر نیز در این جهیل رشد قابل ملاح...
نور ولوله
آیا برف باری اخیر تشویش خشک سالی را رفع کرد؟
هفته گذشته کشور ما شاهد بارندگی های خوب بود . این بارندگی ها از اثر همزمان واقع شدن ساحه فشار منفی در منطقه ما و فعال شدن موج بارشی ببار آمد.
از اثر این برف باری ها، در بسیار نقاط کشور پوشش برفی بهتر از سال نورمال گشت (ساحات به رنگ سبز در نقشه افغانستان). اما هنوز ارتفاعت مرکز و سلسله کوه های پامیر در حوزه آبریز آمو دریا وکابل تا ۲ متر کسر برف دارد( ساحات به رنگ نارنجی).
آیا از خشک سالی نجات یافته ایم؟
تفاوت میزان بارندگی فصلی افغانستان نظر به حالت نورمال از ماه اکتوبر تا حالا در نقشه دوم نشان داده شده است. طوری که دیده میشود، در کل افغانستان بین ۱۰ ملی متر تا ۱۰۰ ملی متر کسر بارندگی دارد (ساحات به رنگ قهویی در...
نور ولوله
جبهه جدید بارندگی در راه است
قرار پیش بینی های چندین مدل معروف پیش بینی آب و هوا منطقه ما در هفته اول ماه دلو شاهد موج جدید از بارش برف خواهد بود. این موج بارندگی ها نیز قرار است یک هفته دوام کند و میزان مجموعی بارندگی تا ۱۰۰ ملی متر را سبب گردد. ودیدیو پایین ورود این موج بارندگی را به رنگ سبز نشان می دهد. جزییات بیشتر توزیع و میزان روزانه بارندگی این جبهه بعداٌ با دوستان شریک ساخته میشود.
***********************************************************
دورښتونو نوې څپې راروان دی:
د هوا د څو مشهور ماډلونو له مخې، زموږ سیمه به د مرغومی په لومړۍ اونۍ کې د واورې نوې څپې شاهدان وي. د واوری دا څپې هم اټکل کیږي چې یوه اونۍ دوام وکړي، د ورښت ټولټال تر ۱۰۰ ملی متر ...
نور ولوله
احتمال بارندگی سنگین در شرق کشور
آخرین پیش بینی ها نشان دهنده بارندگی تا ۷۵ ملی متر در شرق کشور است که اگر به شکل برف باشد تا ۷۵ سانتی متر برف را می تواند سبب گردد( ساحات به رنگ سرخ در نقشه های پایین).
قسمت های ولایت بغلان، پروان ، کابل و پنجشیر شامل مناطق هستند که احتمال بارندگی سنگین در آن برای روز جمعه و شنبه پیشرو زیاد است.
***********************************
د هېواد په ختیځ کې د سختو اورښتونو امکان:
وروستي وړاندوینې افغانستان ځیني ختیځي ولایتونو کی تر 75 ملي مترو پورې باران ښیي، چې که د واورې په بڼه وي، کیدای شي تر 75 سانتي مترو پورې واوره رامنځته کړی (په لاندې نقشه کې سور رنګه سیمې)....
نور ولوله
بحث قیاس در پیش بینی بارندگی زمستان افغانستان
تمام مدل های مشهور آب و هوا برای زمستان به اساس لانیتا ضعیف و کوتاه مدت پیش بینی های بارندگی را انجام داده اند که به اساس آن افغانستان بارندگی کمتر از حالت نورمال خواهد داشت و احتمالاٌ که سال آینده دچار خشک سالی شود اما هنوز معلوم نیست که این خشک سالی خفیف یا شدید خواهد بود. چون پیش بینی آب و هوا آنهم چند ماه قبل از وقوع آن به اساس فرضیه ها و احتمالات استوار است و اختلالات میان فصلی مثل ام جی او، امواج بارشی کالوین و سالزبی می تواند هر زمانی واقع شود و وضعیت بارندگی در یک منطقه را تغیر دهد.
اما در بحث پیش بینی آب و هوا بعضاٌ از انالوژی یا قیاس نیز استفاده صورت می گیرد. در بحث پیش بینی آب و هوا نیز ما حوادث گذشته را مرور می کنیم و اگر شرایط آن با حال برابر باشد از رو...
نور ولوله
آلوده گی هوا در کابل و راه های حل آن
مردم کابل نسبت به بسیار شهرهای دیگر افغانستان از نبود خدمات شهری بیشتر رنج می برند. نبود برق؛ کمبود آب آشامیدنی صحی؛ نبود سیستم جمع آوری و تصفیه فاضلاب و کثافات جامده و غیره از مشکلات حدیده مردم کابل است . در زمستان یک مشکل بزرگ دیگر گریبان مردم کابل را میگرد که از همه کشنده تر است او عبارت از خرابی بی حد کیفیت هوا است. مسبب عمده آن سوخت فوسیلی مثل ذغال سنگ؛ چوب؛ تیل های بی کیفیت؛ رابر و پلاستیک است که گازات مخرب را در هوا کابل رها می کند.
در کوتا مدت متاسفانه راه حل برای این مشکل وجود ندارد. اما در درازمدت می توان امیدوار بود. در چند خصوص باید در این راستا کار صورت بگیرد.
１. کاهش مقدار سوخت با بهبود موثریت حفظ...
نور ولوله
شریک کړئ
زمونږ فيسبوک
