ډیلې شهادت

2024-09-18 نجيب الله سديد

یوشمېر اروپایي هېوادونه لکه د جرمني سویل ختیځ، پولنډ، چک، سلواک او اتریش د پراخو او بې ساري سیلابونو شاهدان دي چې په ځینو سیمو کې بې‌ساري بلل شوي دي. د دې سیلاب لوی علت د "بورېس" په نوم سایکلون دی چې د مدیترانې ګرم او مرطوب هوا یې د اروپا پر سر راوړله، د سختو او دوامداره بارانونو او سیلابونو سبب شوه. په ځینو زیانمنو شویو هېوادونو کې، ښي اړخو ګوندونو په حکومتونو کې مهم رول لري، چې ډېری یې د اقلیمي بدلونونو منکر دي. وروستي سیلابونه خلکو ته دا پوښتنه راپورته کړې چې آیا دغه ښي اړخي ګوندونه چی اقلیمي بدلونونه نه مني دغه هېوادونه به یې له بربادۍ سره مخ کړي. خلک په ټولنیزو رسنیو کې د طنز په ډول د ویجاړونکو سیلابونو ویډیوګانې د دې سیاستمدارانو د ویناوو ترڅنګ خپروي چې وایي اقلیمي بد...
نور ولوله

2024-09-12 نجيب الله سديد

دیروز سازمان جهانی هواشناسی گزارش از کیفیت هوا در سال 2023 را به نشر رسانید. در نقشه پایین شما توزیع ذرات معلق برای سال 2023 به مقایسه اوسط سالهای 2003 تا 2022 را تماشا می کنید که افزایش آلودگی به رنگ سرخ و کاهش آلودگی به رنگ آبی نشان داده شده است. توزیع ذرات معلق بسیار کوچک که قطر شان کمتر از 2.5 میکرومتر است؛ نشان می دهند که منطقه ما ( هندوستان؛ پاکستان؛ ایران؛ افغانستان و آسیا مرکزی) و کشور کانادا مناطق بوده اند که آلوده ترین هوا را نسبت به حالت نورمال در سال گذشته داشته اند. در کاناد علت اصلی این آلودگی آتش سوزی عظیم جنگلات این کشور بود اما در منطقه ما سوخت فوسیلی و طوفان های گرد و خاک از علت های اساسی آلودگی دانسته شده اند....
نور ولوله

2024-09-05 نجيب الله سديد

در ماه جاری، صحرا شمال آفریقا که خشک ترین منطقه کره زمین شمرده می‌شود، ۵ برابر از حالت نورمال بارندگی دریافت می کند. دانشمندان اخیرا” دریافته اند که ساحه فشار اتموسفیری بلند صحرا شمال آفریقا که باعث می‌شود امواج بارشی به این منطقه نرسد  در حال تغیر است. به اساس تحقیقات که سناریو های مختلف تغیرات اقلیم در آن در نظر گرفته شده است، نشان می دهد که صحرا شمال آفریقا تا سال ۲۱۰۰ حداقل دو برابر از زمان فعلی باران دریافت خواهد کرد. تغیرات اقلیم شگفتی های عجیب را در جریانات جوی و ساحات فشار اتموسفیری وارد می کند که می تواند یک منطقه را از نظر آب و هوا کاملا” دگرگون سازد. در نقشه پایین ساحات به رنگ آبی نشان دهنده صحرا شمال افریقاست که تا ۵ ...
نور ولوله

2024-09-03 نجيب الله سديد

دو هفته آینده شمال و غرب کشور شاهد موج خفیف هوای سرد خواهند بود که در جه حرارت را در این مناطق تا ۶ درجه سردتر از حالت اوسط پایین خواهد آورد. یعنی اگر درجه حرارت حالت اوسط در این وقت سال در هرات ۳۲ درجه سانتی گیرید باشد، با این موج سردی درجه حرارت تا ۲۶ درجه سانتی گیرید می تواند پایین آید. بنا” این موج سردی وضعیت درجه حرارت را در مناطق که به رنگ آبی نشانی شده خوشایند تر می سازد. باقی کشور همچنان گرمتر از حالت نورمال باقی میماند. ...
نور ولوله

2024-08-22 نجيب الله سديد

وضعیت آب و هوا در کشور ما و بسیاری کشور های جهان اغلبا”وابسته به درجه حرارت در بحر آرام است. اگر در بحر آرام درجه حرارت سطح آب نیم درجه سانتی گرید یا بیشتر گرمتر ار حالت اوسط باشد؛ که این حالت به ایل نینو معروف است در افغانستان زمستان سرد و پر بارندگی رقم میخورد. حالت بر عکس آن بنام لانینا یاد می گردد که در این صورت افغانستان شاهد زمستان گرمتر و خشک  می باشد. آخرین ارقام درجه حرارت سطح بحر آرام نشان دهنده حالت ختثی است که بطرف حالت لانینا در حال تحول است یعنی آب بحر آرام در حال سرد شدن است. به اساس نتایج مدل های معروف آب و هوا؛ 66% احتمال دارد لانینا در ماه های سبتمبر تا نومبر امسال بوجود آید و این احتمال برای ز...
نور ولوله

2024-08-12 نجيب الله سديد

در روز های پیشرو موج بارندگی مونسون بیشتر  ولایات ننگرهار، کنر، نورستان، خوست‌‌‌ و پکتیا را متاثر خواهد ساخت. احتمال باران در ولایات جنوب شرقی (‌پکتیکا، زابل‌، غزنی و قندهار) درهفته جاری بسیار‌کم است. در پاکستان‌‌ سیلاب‌های‌ شدید‌ پیش بینی گردیده‌ و احتمال سیلاب در ایالت پنجاب و خیبر پشتون خواه بسیار زیاد است. نقشه های پایین میزان بارندگی پیش بینی شده روزانه را‌ برای ۶ روز آینده نشان می دهد. ...
نور ولوله

2024-08-08 نجيب الله سديد

موج هوای سرد حدود ۱۰ روز بعد از طرف شمال وارد کشور ما می گردد و درجه حرارت در بسیار قسمت های افغانستان دوباره به حالت نورمال بر می گردد. تنها در جنوب کشور (قندهار؛ زابل؛  هلمند؛ نیمروز؛ ارزگان و غزنی) هوا بعد از ۱۰ روز نیز گرمتر از حالت نورمال باقی میماند. درجه حرارت در شرق کشور ما از اثر موج بارندگی مونسون به حالت نورمال بر گشته است. اینکه این حالت نورمال موقتی خواهد بود یا خیر هنوز زود است در باره اش چیزی گفته بتوانیم. در انیمیشن پایین ساحات به رنگ آبی سردتر و به رنگ زرد تا سرخ گرمتر از حالت نورمال را نشان می دهد. نوت: پیش بینی ها به اساس یک سلسله فرضی...
نور ولوله

2024-08-05 نجيب الله سديد

تغیرات اقلیم باعث می شود که شهرها بخصوص بیشتر به امواج گرمی مواجه گردند. درجه حرارت در تابستان در بعضی شهرهای افغانستان بین 6 تا 12 درجه سانتی گیرید گرمتر نسبت به حالت نورمال می گردند. افزایش درجه حرارت نه تنها اینکه باعث مشکلات صحی مثل آفتاب زده گی ( Heat stroke) می گردد بلکه بالای فعالیت های روزه مره مثل کار و تجارت؛ ترانسپورت و غیره نیز تاثیر می گذارد. برای مجادله با امواج گرما؛ ایجاد ساحات سبز و جهیل های آب بسیار موثر است. ساحات سبز در شهر ها و خانه ها باعث می گردد انرژی حرارتی آفتاب را درختان برای تعرق به مصرف برسانند و به این ترتیب منطقه سردتر گردد. این مشابه به عرق کردن وجود انسان است که باعث پایین آمدن درجه حرارت جلد انسان می گردد....
نور ولوله

2024-07-27 نجيب الله سديد

ایران خواستار تغیرات در بند کمال خان است من سال ها‌ قبل در این رابطه نوشته بودم که هر گونه تغیر در بند کمال خان قابل قبول ما نیست و این کار جفا به حق مردم افغانستان است. بند کمال خان توانایی هدایت آب کافی را به پایین دست دارد. تنها از خروجی نیروگاه تا ۱۲۰ متر مکعب در ثانیه می تواند به پایین دست جریان پیدا کند. مقدار زیادی آب از خروجی دریا هم می تواند در صورت نیاز به پایین دست رها شود. در حالیکه اعظمی ترین حق آبه ایران در سالهای پر آبی حدود ۷۸ متر مکعب در ثانیه میشود. بنا" بند کمال خان هیچ گونه مشکلی از این نظر ندارد و خواست ایران نه تنها غیر قانونی بلکه مداخله آشکار در افغانستان است. از جانب دیگر ایران چندین بند مهار سیلاب در زابل اعمار کرده تا این کشور از سیلاب مصون ب...
نور ولوله

2024-07-24 نجيب الله سديد

قرار پیش بینی های اخیر، هفته جاری مونسون در شمال هند، و پاکستان تشدید می گردد. میزان بارندگی روزانه در پاکستان تا ۵۰ ملی متر در روز پیش‌‌ بینی گردیده است که احتمال دارد سیلاب های شدیدی را در این کشور سبب گردد. شرق کشور ما نیز شاهد تشدید بارندگی ها خواهد بود. ولایات بدخشان، نورستان، لغمان، پنجشیر، پروان، کاپیسا، کنرها، ننگرهار، خوست ،پکتیا، پکتیکا ، لوگر ، غزنی ، میدان وردک و کابل ممکن شاهد باران های شدید و منطقوی باشند که می تواند سیلاب های مخرب را سبب شوند. در فکر تجارت پیاز و بادنجان رومی باشید ...
نور ولوله

2024-07-23 نجيب الله سديد

تمام مدل های مشهور پیش بینی آب و هوا از تشدید گرمی در افغانستان ، آسیا میانه و ایران خبر می دهند. درجه حرارت تا هفته اول ماه اگست (دو‌هفته دیگر) در اغلب قسمت های افغانستان تا ۱۲ درجه گرمتر از حالت اوسط پیش بینی گردیده است (ساحات که به رنگ سرخ نشانی شده است). تنها شمال هندوستان، پاکستان و شرق افغانستان از اثر باران های مونسونی که هفته جاری شدیدتر می گردد، سردتر از حالت اوسط خواهد شد ( ساحات به رنگ آبی  تا ۶ درجه سردتر از حالت اوسط می گردد). مثلا” اگر درجه حرارت اوسط در شهر مزار شریف ( اوسط درجه حرارت ثبت شده  بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۲۰)  برای این وقت سال ۳۲ درجه سانتی گیرید باشد، درجه حرارت این ش...
نور ولوله

2024-07-18 نجيب الله سديد

دیروز در چند ولایت شرقی کشور باران های شدید بوقوع‌ پیوست که مرگبار ترین آن در ننگرهار باعث مرگ ۴۰ نفر از هموطنان ما شد. انیمیشن پایین از ۲ تصویر ستلایت قبل و بعد از سیلاب تشکیل گردیده که نشان دهنده وسعت سیلاب در ولسوالی های سرخرود و‌سلطان پور است. طوری که پیش بینی گردیده بود، امسال مونسون قوی در شبه قاره هند حاکم است که از اثر آن احتمال دارد منطقه و شرق افغانستان   شاهد سیلاب های مخرب باشد. امروز نیز احتمال سیلاب در چندین ولایت به شمول، کابل، پروان، کاپیسا، پنجشیر، ننگرهار، لغمان، نورستان، کنرها، پکتیا، خوست و پکتیکا میرود. شرایط جدید اقلیمی نیازمند مبارزه مداوم و موثر اس...
نور ولوله