د امازون ځنگل د نړی د اوو عجایبو له جملی څخه دی
چه د نړی په کچه ستر او بارانی ځنگل دی ، چه پنځه نیم میلیون کیلومتره مربع مساحت لری ،
په جنوبی امریکا کی واقع دی چه زیاته برخه یی د برازیل او پیرو په هیوادونو کی موقیعت لری، نور هیوادونه چه د امازون ځنگل اود امازون سیند پکښی واقع دی عبارت دی له :
60 فیصده د برازیل،
13 ٪ پرو،
9 ٪کلمبیا،
5 ٪ ونزوئلا،
5 ٪ بولیوی،
3 ٪ گویان،
2 ٪ سورینام،
1.5 ٪ اکوادور
1.5 ٪گویان فرانسه
دځمکی نیمایی اکسیجن د امازون د ځنگل څخه تولیدیږی نو ځکه د ځمکی سږی ورته وایی
د امازون ځنگل د برازیل په برخه کی تر 24 میلیونه انسانان چه دنوری نړی څخه په انزوا کی ژوند کوی ، اوسبږی ،
چه 180 مختلیفی قبیلی لری او په سلگونه زره تنه یی بومی ځنگلی انسانان هم لری ، چه کاملا وحشی ځنگلی ژوند لری ،
د انسانانو ژوند په امازون کی د زرگونو کلونو راهیسی تثبیت سوی.
د امازون په ځنگل کی هره ورځ په پوره اندازه باران اوریږی ، هوا یی مرطوبه او گرمه ده ،
دنوموړی ځنگل په امتداد کی د امازون ستر سیند بهیږی
چه د نړی تر ټولو اوږد سیند دی چه طول یی 6400 km دی .
امازون ځنگل د ځمکی د سطح یوازی څلور فیصده تشکیل کړی ده
خو د ټولی ځمکی د حیواناتو ، نباتاتو او حشراتو یو ثلث مختلیف ډولونه او انواع ، پکښی ژوند کوی
د نړی د ماهیانو او الوتنکو پرنده گانو د مختلیفو انواعو پنځمه برخه پکښی اوسیږی ،
د ونو شمیر یی تر 390 میلیارده زیات تخمین سوی ،
چه 16 زره مختلیفی ډول ونی لری،
د ټولی نړې نیمایی بارانی ځنگلونه په امازون کی موقیعت لری
د ځمکی د کره تر نیمایی زیات اکسیجن ، د امازون ځنگل تولیدوی
د امازون په مختلیفو برخو کی میلیونونه انسانان د ډیرو پخوا زمانی څخه نسل په نسل ژوند کوی ،
لرغون پیژندونکی وایی چه د یوولس زره کاله راهیسی د انسانانو سکونت په امازون ځنگل کی تثبیت سوی دی،
د امازون ځنگل د کاربن عنصر د زیات مقدار په ذخیره کولو سره د ځمکی کره د حرارت په کنترول کی مهم ارزښت او ونډه لری
که چیری د نوموړی ځنگل د ونو شمیر په هر دلیل کمبود پیدا کوی ، د ځمکی کره د حرارت درجه ورسره اوچته ځی ،چه د بشریت لپاره ډیره خطرناکه حالت دی .
د پیرو هیواد په خاوره کی د امازون په ځنگل کی د جوش اوبو یو سیند هم شتون لری چه اوبه یی کاملا گرمی او د جوش تر درجه رسیږی ، چه نوموړی د جوش اوبو سیند 25 m عرض ، 6m عمق او 6,4 km طول لری ،
په امازون ځنگل کی 2,5 میلیون د حشراتو انواع، ژوند کوی د الوتنکو او تی لرونکو حیواناتو انواع یی تر دوه زره نوع تخمین سوی دی دا په داسی حال کی ده چه په لس گونه زره د نباتاتو انواع پکښی زرغون دی ، دبیلگی په توگه :
۴۰٬۰۰۰ نوع نباتات ،
۲۲۰۰ نوع ماهیان ،
۱۲۹۴ نوع الوتونکی پرندی ،
۴۲۷ نوع تی لرونکی حیوانات ،
۴۲۸ نوع ذومعشتین،
او ۳۷۸ نوع مختلیف حشرات او 150 نوع بیزوگان په علمی ډول تثبیت سوی دی
تر 390 میلیارده زیاتی ونی پکښی شتون لری چه د کال په ټولو موسومو کی شنی دی
مننه
تبصره / نظر
نظرات / تبصري
د همدې برخي څخه
شریک کړئ
زمونږ فيسبوک
