د روسانو څپړه د مجاهدینو پر مخ!

عبد المالک سرور

 راځو د موضوع سیاسي تحلیل ته: ولې روسیه د طالبانو حکومت په رسمیت وپېژندلو  او دا څه معنا لري؟ او دا د شوروي ضد جهاد او افغان مجاهدینو لپاره څه ډول سیاسي پیغام لري؟

۱. د روسیې د دریځ بدلون – له اشغالګر څخه شراکت ته

روسـیه (شوروي پخوا) د ۱۹۷۹-۱۹۸۹ ترمنځ افغانستان اشغال کړی و، او د افغان مجاهدینو له خوا یې درنه ماته وخوړه. دا د روسیې لپاره یوه تاریخي تحقیرناکه شېبه وه.
خو اوس، روسیه د طالبانو حکومت ته لاس غځوي — او دا یو ستر سیاسي بدلون دی، چې لاملونه یې دا دي:

الف) د منځنۍ آسیا امنیتي اندېښنې:
 • روسیه اندېښمنه ده چې داعش خراسان افغانستان کې پیاوړی نه شي.
 • طالبان د داعش سره په جګړه کې ښکېل دي، نو روسیه دا ګټه ویني چې طالبانو ته مشروعیت ورکړي، څو یې تر اغېز لاندې وساتي.

ب) د امریکا د ناکام حضور څخه ګټه اخیستل:
 • امریکا له افغانستانه په بې‌نظمۍ ووتله (۲۰۲۱)، او روسیه دا فرصت بولي چې سیمه کې خپل سیاسي نفوذ بېرته پیاوړی کړي.

ج) جیوپولیټیک – چین، ایران او منځنۍ آسیا:
 • روسیه، چین، او ایران ټول د طالبانو له حکومت سره اړیکې جوړوي.
 • دا یو ډول “سیمه‌ییز بلاک” ته ورته عمل دی، چې غواړي د لوېدیځ (امریکا/اروپا) له اغېزه ځان وساتي.

۲. طالبان او مجاهدین – د مشروعیت تضاد

الف) طالبان د شوروي ضد جهاد وارث نه دي:
 • طالبان د ۹۰مو کلونو په منځ کې راڅرګند شول، د شوروي ضد جهاد وروسته.
 • د دوی ډیرو مشرانو جهاد کې برخه نه وه اخیستې، یا که هم وه، نو هغوی د سیاسي مشرۍ په درجه کې نه دي.

ب) طالبان د طالبانو دي – مجاهدین د جهاد خلک وو:
 • طالبان د “اسلامي امارت” په نوم د شریعت د سخت تعبیر له مخې حکومت کوي.
 • مجاهدین بیا د اسلام له تعبیر سره د افغانستان اسلامي جمهوریت ته نږدې وو، یا لږ تر لږه یې د پارلمان او دولت مفهوم منلی و.

نتیجه:

نو کله چې روسیه طالبان پېژني، دا د جهاد مفکوره نه تقویه کوي، بلکې تر ډېره د هغې ځای ناستي ته د رسمیت ورکړه ده — چې دا د مجاهدینو لپاره سیاسي نابودي یا بې‌اعتبارتیا بلل کېدای شي.

۳. د روسیې “واقع‌ګرا سیاست” – نه عاطفه، یواځې ګټه

روسان د سیاست پر بنسټ عمل کوي، نه د اخلاقي وفادارۍ. که دوی طالبانو سره اړیکې جوړوي، دا معنا نه لري چې دوی جهاد ته توهین کوي یا قربانیان هېر کوي. هغوی ته دا مهمه ده:
 • څوک واک کې دي؟ طالبان.
 • څوک زموږ ګټې خوندي کولی شي؟ طالبان که امریکایان وځي.
 • څوک د داعش پر ضد اغېزمن دي؟ طالبان، نه نور.

۴. د افغانو سیاسي څېرو لپاره پیغام

د روسیې دا اقدام د هغو پخوانیو جهادي مشرانو لپاره یو “سیاسي پیغام” لري:

“موږ (روسان) تاسو ته نه، بلکې هغو ته رسمیت ورکوو چې اوس واک لري، حتی که هغوی ستاسو د دښمنۍ وارثان نه وي. موږ له واک سره کار لرو، نه له تاریخ سره.”

۵. پایله – یو «ریالیسټي» (واقعیت‌پال) نړۍ

سیاسي تحلیل دا ښيي چې د ملتونو تر منځ اړیکې نه پر احساساتو ولاړې دي، نه پر ماضي — بلکې پر ګټو.
نو، روسیه طالبانو ته د رسمیت ورکولو له لارې دا ښکاره کوي:
 • د تاریخ قربانۍ د سیاست معیار نه دی.
 • سیاست د حال، قدرت، او ګټې پر محور څرخي.