د فلسطین تاریخ له زرګونو کلونو وړاندې پیل شوی او د نړۍ د ډېرو لرغونو تمدنونو یوه برخه ده

مولانا عبد الصبور عباسي

د فلسطین تاریخ له زرګونو کلونو وړاندې پیل شوی او د نړۍ د ډېرو لرغونو تمدنونو یوه برخه ده. دغه سیمه د ستراتېژيک موقعیت له امله د تاریخ په اوږدو کې د مختلفو تمدنونو، امپراتوریو او مذهبي ډلو تر منځ د سیالیو او جګړو مرکز پاتې شوې ده. لاندې د فلسطین تاریخ یو لنډ او مهم بیان دی:

۱. لرغونی تاریخ:

کنعاني تمدن:

فلسطین په لومړیو کې د کنعانيانو د تمدن برخه وه چې شاوخوا ۳۰۰۰ کاله مخکې مسیح له میلاد څخه وړاندې په دې سیمه کې مېشت وو. هغوی دا سیمه "کنعان" بلله.

یهودانو ته د عبراني دورې پیل:

شاوخوا ۱۲۰۰ ق.م کې بنی اسرائیل دې سیمې ته ننوتل او خپل حکومتونه یې جوړ کړل چې مشهوره پاچاهۍ یې د حضرت داوود (ع) او حضرت سلیمان (ع) وې.

۲. رومي او بیزانسي واکمني:

فلسطین د رومي امپراتورۍ یوه برخه وه. وروسته له دې چې حضرت عیسی (ع) په دې سیمه کښې وزېږېد او مسیحیت خپور شو، رومي واکمنانو په فلسطین کښې ډېر مهم مذهبي بدلونونه راوستل.

د رومي امپراتورۍ په وېش کې فلسطین ٣٩٥ م کې د بیزانسي واکمنۍ لاندې شو، چې مرکز یې اوسنی اسطنبول و چې پخوانی نوم یې " قسطنطنیه" وه

۳. اسلامي دوره

۷مې پېړۍ:

په ۶۳۷ م کې د خلیفه حضرت عمر فاروق (رض) په وخت کې د فلسطین فتحه وشوه. له دې وروسته، فلسطین د اسلامي خلافت برخه وګرځېد.

اموي او عباسي خلافتونه:

د اموي او عباسي خلافتونو پر مهال، بیت المقدس د اسلامي نړۍ یو مهم مرکز پاتې شو.

۴. صلیبي جګړې:

د ۱۱مې پېړۍ په پای کې، صلیبیانو پر فلسطین برید وکړ او بیت المقدس یې لاندې کړ.

صلاح الدین ایوبي:

په ۱۱۸۷م کې صلاح الدین ایوبي بیت المقدس بېرته ونیوه، او دا سیمه بیا اسلامي واکمنانو ته وسپارل شوه.

۵. عثماني دوره:

د ۱۵۱۷م څخه تر ۱۹۱۷م پورې فلسطین د عثماني خلافت برخه وه. په دې دوره کې فلسطین په نسبي توګه سوله ییز او پرمختللی و.

۶. معاصر تاریخ:

لومړۍ نړیواله جګړه:

په ۱۹۱۷م کې برتانیې د فلسطین واک ترلاسه کړ.

صهیونیزم او د یهودي مهاجرتونه:

د ۱۹مه پېړۍ په وروستیو کې صهیونیزم د یهودي دولت جوړېدو مفکوره پیل کړه، او په برتانوي دوره کې یهودانو د فلسطین پر خاوره مهاجرت زیات کړ.

۱۹۴۸م کې د اسرائیلو جوړېدل:

په ۱۹۴۸م کې اسرائیل د فلسطین په خاوره کې جوړ شو، چې د فلسطینیانو د بې‌کوره کېدو او جګړو پیل وګرځېد.

۷. اوسنی وضعیت:

فلسطین اوس د اسرائیلو د اشغال لاندې دی. د غزې تړانګه او لویدیځه غاړه هغه سیمې دي چې فلسطینیان په کې مېشت دي، خو د اسرائیلي پوځونو د کلکې محاصرې او کنټرول لاندې دي.

د فلسطینیانو د آزادۍ مبارزه لا هم دوام لري، او بیت المقدس د مسلمانانو، مسیحیانو او یهودانو لپاره مهم مذهبي مرکز پاتې شوی.

فلسطین د تاریخ په اوږدو کې د مقاومت او استقلال لپاره د خلکو د مبارزې یوه ژوره بیلګه ده.