آیا "بریکس" توانایی مقابله با هژمونی غرب را دارد؟

نشست سران گروه " بریکس " در قازان روسیه بیشتر از همه یک دست آورد قابل ملاحظه برای رئیس جمهور پوتین به حساب می آید. حضور پر رنگ رهبران کشور های مهمی چون چین، هند، افریقای جنوبی، ایران، مصر، امارات عربی وترکیه در قازان این را میرساند که بعد از نزدیک به سه سال از جنگ اوکراین، هنوز هم غرب در منزوی ساختن پوتین ناکام به نظر میرسد.

این تنها یک پیام ضمنی این نشست است، اما انچه بریکس در نشست قازان خواست به نمایش بگذارد، تجلی یک پیمان نو ظهور است که بستر همکاری های سیاسی واقتصادی را میان کشور های هموار میکند که به گونه ی میخواهند نفوذ غرب را به چالش بکشند وبرای یک نظم نوین جهانی در تلاش اند.

پرسش اصلی این است که آیا بریکس آهسته آهسته به یک درد سر جدی برای هژمونی اقتصادی وسیاسی غرب تبدیل خواهد شد ونفوذ آنرا به چالش خواهد کشید؟

پاسخ کوتاه به این پرسش را میشود اینگونه مطرح کرد که هر چند چین، روسیه وایران در این گروه مایل به استفاده از این پیمان برای رویارویی با غرب باشند اما به نظر نمیرسد که کشور های پر نفوذ دیگری عضو این پیمان مانند هند وبرازیل وحتا افریقای جنوبی رغبتی چندانی برای تبدیل شدن این پیمان به یک چتر ضد غرب داشته باشند. آنها بیشتر مشارکت با غرب را میخواهند تا رویاروی با غرب را. برای بسیاری از کشور های عضو این گروه مطرح شدن چین یا روسیه منحیث بدیل برای غرب قابل هضم نیست وچنین طرحی اصلا میتواند در دراز مدت این گروه را تضعیف نماید.

برخی در غرب به این نظر اند که این گروه هنوز هم از انسجام کامل در طرح ها ودیدگاه های اقتصادی وسیاسی برخوردار نیست. هر چند آنها از بیعدالتی نظم جهانی وبیچارگی سازمان ملل متحد می نالند، اما هنوز هم در قبال بسیاری از قضایا نظر یکسان ندارند. این قضایا چه جنگ اوکراین باشد یا تنش های خاور میانه، وچه جدا شدن از سلطه ی دالر باشد ویا هم ایجاد بدیل بانک جهانی برای کشور های در حال توسعه.

آنچه هر دو طرف غرب و بریکس روی آن سرمایه گذاری دارند فعلا مساله ی وقت است. بریکس شاید امید وار باشد که در دراز مدت غرب هژمونی خود را بر اقتصاد وسیاست جهان نگه نخواهد توانست، و به چند قطبی شدن جهان تسلیم خواهد شد. اما غربی ها شاید به این باور باشند که بریکس انگیزه وانسجام وافزار کافی برای تبدیل شدن به بدیل غرب را در چانته ندارد.

دیده شود چه میشود ...