توضیح مختصر و نقدی بر مصاحبه امرالله صالح

عبد الرحمن انوری

توضیح مختصر و نقدی بر مصاحبۀ دوشنبه شب امر الله "صالح" معاون اول رئیس جمهور، جمهوری اسلامی افغانستان که ساعت نه شب از طریق تلویزیون طلوع به طور زنده پخش و نشر گردید.

در این مصاحبه آقای امرالله "صالح" به موارد تماس گرفت که از حیطۀ صلاحیت علمی وی به مراتب بیرون بود.

چنانچه به ارتباط تغییر مواضع و مواقف قبلی اش نسبت به مواضع و مواقف فعلی خویش قیاس مع الفارق را به کار بست که در روشنایی ادلۀ شرعیه و یا مصادر شرعی نباید چنین تعبیر صورت میگرفت.

مانند این گفتۀ جناب عالی که: (نه من منجمد هستم ،نه داکتر صاحب محمد اشرف غنی "قل یا ایهاالکافرون" خدا هم منجمد نیست.)نعوذ بالله من ذالک.

آقای صالح تغییر مواضع و مواقف قبلی اش را به ناسخ و منسوخ قرآن کریم مثال زد و تشبیه داد در حالیکه از یک طرف آقای صالح از ناحیۀ دانش علوم دینی و شرعی در چنین یک موضع و موقف قرار ندارد که تغییر مواضع و مواقف خود را به ناسخ و منسوخ قرآن کریم قیاس نموده و مثال بزند و از جانب دیگر این نوع قیاس یک قیاس کاملا مع الفارق است.

خداوند (ج) در باب ناسخ و منسوخ کلام پاکش در روشنایی این آیۀ کریمه چنین ارشاد فرموده است:

مَا نَنسَخْ مِنْ آيَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِّنْهَا أَوْ مِثْلِهَا أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ اللّهَ عَلَىَ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ﴿106﴾ بقره

هر حكمى را نسخ كنيم يا آن را به [دست] فراموشى بسپاريم بهتر از آن يا مانندش را مى ‏آوريم مگر ندانستى كه خدا بر هر كارى تواناست.

نزول این آیت برابر است که به مناسبت تحویل قبله صورت گرفته باشد، آنچنان که سیاق دال بر این است و یا به غرض تعدیل برخی از اوامر شرعی و یا به منظور تعدیل برخی از احکام تورات بوده باشد و یا مجموعه این مناسبات را متضمن باشد، در همه احوال این آیت قرآنی حکمتی نسخ و تعدیل را شرح کرده، تأکید میکند، تعدیل جزئی در بعضی از احکام- که مطابق اقتضای احوال و شرایط صورت بگیرد- هدف آن رعایت مصالح بشریت است و از آنجا که خداوند، آفریدگار مردم بوده و ارسال رسل و نزول آیات مربرط به ذات اقدس اوست، پس اورا سزد چنانکه خواهد، در احکام و اوامر تعدیل به میان آورد و هرگاه آیه ای را منسوخ قرار دهد و یا یک امر خارق العاده ای را به جای دیگری بیاورد، این همه نوآوری ها و تغییر برای صلاح بشریت است.

در اینجا خالق کائنات و موجودات مصالح بشریت را با علم محیط، ازلی و قدیم خویش در نظر گرفته بعضی آیات و احکام را توسط بعضی دیگر منسوخ مینماید.

در حالیکه تغییر مواقف و مواضع آقای امرالله "صالح" در هر دور تنها به نفع شخصی خود، اطرافیان و در نهایت امر شماری از هوادارانش بوده نه مصالح و منافع علیای کشور و ملت افغانستان.

آقای "صالح" ممکن در حوزۀ استخباراتی از معلومات کافی و تخصص فنی برخوردار بوده باشد اما تخصص در حوزۀ علوم شرعی و اسلامی کار ساده و آسانی نیست که به مطالعۀ چند سطر و یا چند رساله در این حوزه متخصص شد.

از اینرو این تعبیر آقای معاون که "خدا هم منجمد نیست" یک تعبیر کاملا خلاف اصول و مبادی دین مبین اسلام و هتاکانه بوده که این امر مستلزم ارتکاب کبیره شده میتواند.

از جانب دیگر منجمد و انجماد از خواص و صفات خاصۀ اشیا به خصوص مایعات است چنانچه در معنای منجمد آمده است: بسته و فسرده شونده، چنانچه که آب یا روغن و غیره از سردی بسته گردد و یا آب منجمد یا اقیانوس منجمد، آب و اقیانوس را گفته میشود که در تمام سال به علت سرمای شدید یخ بندان است.

همچنان منجمد ویژگی مایعی است که در اثر برودت بسته و سفت شده باشد؛ بسته شده؛ یخ بسته.

حال باید سر در گریبان زد و کمی به معانی کلمۀ منجمد دقت نمود که آیا نسبت این کلمه به الله واحد و لا شریک جواز دارد یا نه؟ در حالیکه الله متعال در قرآن کریم در این آیۀ کریمه چنین ارشاد فرموده است: لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ وَهُوَ السَّمِيعُ البَصِيرُ ﴿11﴾ شوری

چيزى مانند او نيست و اوست ‏شنواى بينا.

و همچنان آیۀ:

اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ مَثَلُ نُورِهِ كَمِشْكَاةٍ فِيهَا مِصْبَاحٌ الْمِصْبَاحُ فِي زُجَاجَةٍ الزُّجَاجَةُ كَأَنَّهَا كَوْكَبٌ دُرِّيٌّ يُوقَدُ مِن شَجَرَةٍ مُّبَارَكَةٍ زَيْتُونِةٍ لَّا شَرْقِيَّةٍ وَلَا غَرْبِيَّةٍ يَكَادُ زَيْتُهَا يُضِيءُ وَلَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نَارٌ نُّورٌ عَلَى نُورٍ يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَن يَشَاءُ وَيَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ﴿35﴾ نور

خدا نور آسمانها و زمين است مثل نور او چون چراغدانى است كه در آن چراغى و آن چراغ در شيشه‏اى است آن شيشه گويى اخترى درخشان است كه از درخت‏ خجسته زيتونى كه نه شرقى است و نه غربى افروخته مى ‏شود نزديك است كه روغنش هر چند بدان آتشى نرسيده باشد روشنى بخشد روشنى بر روى روشنى است‏ خدا هر كه را بخواهد با نور خويش هدايت مى ‏كند و اين مثلها را خدا براى مردم مى ‏زند و خدا به هر چيزى داناست.

ما در کشوری زندگی میکنیم که نام نظام آن جمهوری اسلامی، دارای قوانین وضعی اسلامی، مردم و ملت مسلمان و مجاهد که بخاطر دفاع و حراست از مرز های دین و عقیده خویش طی قرون و اعصار متمادی بخصوص چهار دهۀ اخیر میلیون ها قربانی داده اند اما با تأسف اخیرا کسانی به سرنوشت این کشور و این ملت حاکم شده اند که یکی برای خداوند (ج) نواسه میتراشد و دیگری کلمه منجمد را که از خواص خاصۀ مخلوق او تعالی است به او نسبت میدهد.

ای کاش سران این کشور حد اقل معنی لفظی سوره مبارکه اخلاص "قل هوالله احد" را می دانستند!

گرچه دین اسلام به حکم آیۀ: (الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمُ الإِسْلاَمَ دِينًا... 3 مائده) دین کامل و جهان شمول بوده که به هیج وجه این دین با این ویژگی دین شخصی، فردی، قبیله یی، منطقه یی، سمتی و غیره نبوده و نمیباشد و شده هم نمیتواند اما هیچ کس حق ندارد بدون داشتن تخصص در این حوزه آنچه را که میخواهد مطابق میل خود به نفع شخصی، تیمی، قبیله یی و غیره تعبیر و تفسیر کند.

هکذا آقای "صالح" در بخشی از سخنانش استحکام نظام جمهوری را با پایه های لرزان فعلی آن با استحکام عرش خداوند (ج) قیاس نمود که این نوع قیاس نه تنها قیاس مع الفارق نبوده بلکه هیچ انسان عاقل هرگز نباید چنین قیاس را به خوانش بگیرد.

همچنان آقای "صالح" کارنامه ها و برنامه های روشن از آفتاب دستگاه حاکم فعلی را با قیام و حماسۀ ماندگار حضرت حسین (رض) سردار جوانان بهشتی یکسان تلقی نمود در حالیکه این قیاس به گواهی تاریخ و عقل سلیم به فرسخ ها از اهداف والای قیام حسینی و یارانش که بخاطر حراست از دین خدا، اسلام، احقاق حقوق حقۀ مردم، تأمین عدالت و دفاع از عفت و ناموس مسلمانان قیام کرد فاصله دارد. حال آنکه کارنامه ها و برنامه های سران فعلی این حکومت منجمله آقای "صالح" در تضاد کامل با روح اصیل قیام حسینی قرار داشته و دارند.

آقای "صالح" بخاطر گویا حفظ نظام جمهوری ضرب المثل های دهاتی خوبی را یاد داشته و به خوانش گرفت که از جمله: "اگر به تمام خواست های مخالفین و یا جانب مقابل تمکین شود آنگاه نظام جمهوری از هم خواهد پاشید و در چنین حالتی "سگ صاحب خودرا نخواهد یافت" اما ضرب المثل عامیانۀ دهاتی را که میگویند: "خدا به یک حال است و بنده به صد حال" کاملا از یاد برده است. یعنی اینکه ذات الله (ج) مانند ذات مخلوقاتش نعوذ بالله قابل تغییر بوده حال آنکه هرگز ذات الهی تغییر را نمی پذیرد.

جناب "صالح"! اگر بخود حق میدهی که در مورد همنوعان خود هرچه میخواهی بگویی از جمله ترامپ رئیس جمهور امریکا که اورا "نیو نارمل"می خوانی؛ اما نباید در مورد ذات و صفات الله متعال بی باکانه و بدون داشتن معلومات کافی و لازم سخن بزنی؛ چون ذات و صفات الله (ج) خطوط قرمز مسلمانان است اما نه مانند خط های قرمز حکومت شما که هر آن رنگ میبازند.