نکته ها؛ در اطرافِ شبِ برات

یک زمانی در قندز زندگی می کردیم مردم شهرِ قندز دستِ باز ودسترخوانِ پهن داشتند، یادم میاید یا به مناسبتِ شبِ جمعه یا به مناسبتِ شبِ برات ومناسبت های از این قبیل شامگاهان به مساجد نان می آوردند و نمازگزاران و رهگذران ونیازمندانی که شام دربِ مساجد می آمدند از همان نان می خوردند وغوری های پلاو را نوش جان می کردند.

نمیدانم اکنون اثری از آن زمان مانده است یا خیر، منتها فرض بر این گیریم که یک محتاج که از همین طریق غذایی برایش نصیب می شد اما بخاطرِ سخنِ فلان شخص وبسمدان شخص که دست و آستین برزده و شبِ برات واشباهِ آن را بدعت می شمارد و حرام می گوید از غذا محروم شود گناه گرسنه ماندنش بر گردنِ همچو مفتیان است.

صرفنظر از این نیز، محضِ ربط دادنِ چنین مناسبت ها به اینکه حدیث صحیحی در بارهء شب برات وجود ندارد و روایاتِ منقول در مورد آن ضعیف میباشد یا جعلی میباشد به این معنی است که برای هر خیری، برای هر عادت خوبی،برای هر نامی و هر مناسبتی برای چند رکعت نماز در شبی که تعیین کرده اید برای وردی که برای آن وقتی تعیین کرده اید باید سندی در بابِ روایت داشته باشید.

همچو سخن زادهء یک مفکورهء خطرناکی است که آفت می آفریند، چون مفکوره ی که آزادی شمارا حتی در خیر وخیرات،در عاداتِ حسنه، در اذکار و اورادی که شما خود آن را از التزامات شرعی نمی دانید که بدعت شود، سلب کند وبر جبینِ شما مُهر بدعت بکوبد، چه فکر می کنید که به مفهومِ "حق انسان منحیث هو انسان" پی می برد؟

بلکه چنین مفکوره ی اصلاً چیزی را بنام مفهوم تعقل می شناسد؟

گرچند چه بسا اوقات که اهل این مفکوره از منافع تعقل بهرهء وافر هم می برند اما ذهنِ محدودِ آنها به ایجادِ رابطه میان قواعد واصولی که دارند ومیان منافعی که زادهء تعقل است پی نمی برد.

همین است که بزرگترین نبوغ فکری اهل این مفکوره که طوائف مختلف اند سند سازی روایاتی است که در آخر زمان فلانی از فلان جای بخیر ظهور میکند وفلان سنگ فلانی را صدا میزند که فلانی را بزن که در پشت من پنهان است و از این قبیل روایاتی که کمترِ آن "شروط عقلانیی صحت" را پوره کرده است و اکثرِ آن زادهء عقده های مرتبط به بعضی رویدادهای تاریخی بوده است که در زمان برخی خلفاء اتفاق افتاده است، اتفاقاتی که كسي کتب تواریخ را بخواند کنهِ آن را درک می کند.

چیزی که باعث نوشتن این مطلب شد اینکه همین پیشتر خبری را می خواندم که انگلستان در آزمایش یک موشکِ دریایی ناکام مانده است واز اینکه در اثنای آزمایش آن موشک وزیر دفاع انگلستان هم حضور داشته است رسانه های روسیه آن را به مسخره گرفتند و نوشتند: در این آزمایش کسی جز آبروی ارتش انگلستان آسیب ندیده است، رسانه های انگلیس در پاسخ گفتند مشکلی نیست یک هفته صبر کنید.

این یعنی که ملت های که مارا در قبضه گرفته اند و از قدرتِ وافر برخوردار هستند در چنین اختراعاتی بر همدیگر طعنه می زنند و در چنین مباحثی مغز خود را آب مي كنند ومصروف می سازند.

اما "نکتهء تلخ" این است که این مللِ قدرتمند وهوشمند وقت خود را در چنین تحقیقات ضائع کرده اند و از "تحقیقات شب برات یا شبهای برات" بی خبر مانده اند، همین است که با وصفِ همه اختراعاتشان زیردستِ ما قرار دارند و ما بر آنان حکمروایی می کنیم.

علتِ این "اقتدار ما" وانحدارِ آنان این است که آنان برای تعقلِ خود در عرصهء فکر واندیشه "سند" ندارند.