ترکیه .. آیا زلزله ی سیاسی ی در راه است؟

تا انتخابات پارلمانی وریاست جمهوری زود هنگام ترکیه سه ماه دیگر مانده، اما دولت رئیس جمهور اردوغان تا هنوز در تلاش است تا زنده مانده های احتمالی را از زیر آوار شهر های به خاک یکسان شده نجات دهد، زخمی ها را تداوی نماید وبیجا شدگان را سرپناه دهد وبه آنها برسد. اما حجم فاجعه در جنوب شرق کشور بسیار بزرگ است، جایکه هفته ی گذشته شاهد یکی از مرگبار ترین زلزله های منطقه بود. زلزله ی که 8 روز پیش 10 ولایت ترکیه را جنباند وتا این لحظه بیش از 31 هزار کشته و نزدیک به 100 هزار زخمی به جا گذاشته است. شمار کشته شدگان شاید از این بیشتر بالا برود، شمار بیجا شدگان ومتاثرین از این زلزله به بیش از 20 ملیون انسان میرسد. وبا آنکه دولت اردوغان همه امکاناتش را در تعامل با این " درد بزرگ " به کار بسته ونزدیک به 100 کشور دنیا به گونه ی به ترکیه کمک فرستاده اند. اما حجم خرابی بزرگتر از همه امکانات دست داشته ی فعلی است، واین خود زمینه ی انتقاد های را در رابطه با کارکردگی حکومت اردوغان هموار نموده است که مخالفین سیاسی اش روی آن به گونه ی گسترده ی هزینه میکنند وچشم بهره برداری سیاسی از آن را دارند. آیا این زلزله پایه های حکومت اردوغان را هم خواهد لرزاند؟ پرسشی است که بیشتر از همه جا میشود در میدیای غربی ورقیبان منطقه ی اردوغان دید وشنید وخواند.

موج انتقاد ها

موج انتقاد ها از سوء مدیریت دولت اردوغان در واکنش به زلزله ی اخیر در حقیقت به جریان انتقاد ها از بلند رفتن نرخ تورم وسیاست های اقتصادی دولت پیوست وآنرا سرعت وقوت بیشتر داد. اردوغان خود از کاستی های در واکنش دولتش به زلزله ی اخیر اعتراف نموده، اما این اعتراف به هیچگونه دهن منتقدین را نه بسته است. نمایان ترین انتقاد های ائتلاف ششگانه ی اپوزیسیون از واکنش حکومت اردوغان در تعامل با زلزله ی مرگبار اخیر این است که: دولت اردوغان دیر جنبیده است، وسست عمل کرده است، وهمه ی امکانات را به کار نبسته به ویژه در روز های نخست از نیروی ارتش در فعالیت های جستجو ونجات ورسیدگی به متاثرین زلزله کار نگرفته است. آنها میگویند که اردوغان وحزبش در 20 سال گذشته از درسهای زلزله ی سال 1999 هیچ نیاموخته، و کشور را در برابر همچو آفت گسترده آماده نکرده است. از دید اپوزیسیون ترکیه حکومت اردوغان از قوانین سختگیرانه برای ساختن ساختمان های مقاوم زلزله چشم پوشی کرده است، وهمچنان منابع مالی گسترده مقابله با زلزله را در این همه سالها صرف پروژه های دگر نموده است. آنها از اعلان وضعیت اضطراری در ده ولایت زلزله زده هم انتقاد کرده اند ومیگویند که اردوغان با به دست گرفتن همه ی کار ها نقش جامعه ی مدنی ودگر نهاد های دولتی را در مدیریت بحران زلزله کمرنگ میکند.

انتقاد های داخلی از کارکردگی اردوغان در رابطه با مدیریت بحران ناشی از زلزله همگام با موج از انتقاد ها در رسانه های غربی همراه است. بیشترین ترکیز رسانه های غربی روی کمی وکاستی های مدیریت بحران ناشی از زلزله است نه روی تمرکز به ابعاد انسانی آن. آنها در پی برجسته ساختن هر تصویر وهر صدای اند که از عملکرد دولت ترکیه انتقاد میکند، وکوتاهی های اردوغان را سرزنش مینماید تا بتوانند آینده ی سیاسی او را زیر سوال برند. موقف رسانه های غربی را میشود به خوبی در روشنی سیاست خارجی ترکیه در شرق میانه ومیانه ی بهتر اردوغان با پوتین وهمچنان پیامد های جنگ اوکراین وموقف ناتو درک کرد.

از چالش تا فرصت

شاید اردوغان از همه بهتر وبیشتر حجم چالشی را که این زلزله ی مرگبار به وجود آورده بداند ودرک کند. او این را هم خوب میداند که پیامد های اقتصادی این زلزله ملیارد ها دالر هزینه نیاز دارد که بیگمان رشد اقتصادی کشور را کاهش خواهد داد. او این را هم خوب بیاد دارد که بی کفایتی حکومت بولنت اجویت در زلزله ی سال 1999 زمینه پیروزی او را در سال 2002 آماده ساخت. اینها همه او را برای آماده ساختن پاسخ همه جانبه برای این پرسش بر انگیخته است که آیا زلزله ی سیاسی ی در راه است یا خیر؟ او از اعتراف به کوتاهی وکمی وکاستی در تعامل با پیامد های زلزله ی شرق کشور آغاز کرد. او خود به کار شد وبا اعلان وضعیت اضطراری دست حکومت را در تعامل همه جانبه با پیامد های زلزله باز نمود. راه را برای رسیدن کمک های بین المللی هموار کرد، دوستان منطقه ی ترکیه وکشور ها وسازمان های جهانی همه وهمه دست کمک دراز نمودند وهزاران امدادگر خارجی برای کمک به گیر افتادگان در زیر آوار ومتاثرین زلزله به ترکیه رسیدند وکمک ها سرازیر شدند. اردوغان مانند هر سیاست مدار آب دیده ی دیگر وعده های عملی هم برای جابجا سازی و باز سازی شهر های خراب شده داد، وبا استفاده از تجربه های سابقه ی حکومتش با زلزله ها وآتش سوزی های وبقیه حوادث طبیعی در دو دهه ی گذشته همه ی کوشش های خود را در جلب حمایت مردمی ومستحکم ساختن موقعیت سیاسی خود بسیج نموده است.

اگر اردوغان بتواند از جایگاه یک رهبر قدرتمند که توان مقابله با بحران های بزرگ  را دارد، واکنش فوری وفراگیر نشان دهد وچالش را مهار کند، بدون شک آینده ی سیاسی اش را تضمین خواهد کرد ودر غیر آن ناکامی در مدیریت بحران زلزله بدون شک ناکامی سیاسی او را رقم خواهد زد.

با وجود حساسیت وضعیت پیش آمده از زلزله ی مرگبار ترکیه، اردوغان یک خوش چانسی بزرگ دیگر دارد وآن این است که در مقابلش یک اپوزیسیون از هم پاشیده قرار دارد. ائتلاف ششگانه ی معروف به میز شش نفره تا هنوز رهبر متحد کننده ی قابل توجهی ندارد که بتواند اردوغان را به چالش بکشد. وشاید شرایط به وجود آمده ی بعد از زلزله در نبود یک بدیل قوی اوضاع را باز به نفع اردوغان برگرداند وفرصت ادامه ی حکومتش را تضمین کند.

تا انتخابات ..

اردوغان تا انتخابات زود هنگام در 14 ماه می سه ماه دیگر در پیش رو دارد، وتا تاریخ اصلی انتخابات در 18 جون چهار ماه دیگر. در صورت دوم او فرصت کافی تر در دست خواهد داشت تا با پیامد های زلزله تعامل بهتر نماید، ودل رای دهندگان را بدست آرد وقناعت شان را فراهم کند. اما یک گزینه ی سومی هم در برخی رسانه ها ترکی مطرح میشود که گویای به تعویق انداختن انتخابات تا یک سال دیگر است. هر چند این گزینه مطرح هم شده باشد، شاید حکومت اردوغان از چون وچرا های قانونی همچو تصمیمی بگزرد وبه گزینه های اولی ودومی تن دهد به ویژه اگر احساس کند که توانسته است با عملکرد مثبت همه جانبه قناعت توده های طرفدار خود را فراهم نموده است. ناکامی اردوغان در واکنش فراگیر وقناعت دهنده پر هزینه خواهد بود، پایه های حکومتش را سست خواهد کرد وزمینه ی زلزله ی سیاسی را در انتخابات آینده آماده خواهد نمود. کابوسی که اردوغان برای زدودنش این روز ها آستین بلند نموده است.