حکمتيار: له ظلم به ځان ساتو؛ اسلام هر ظلم تحريم كړى، مسلمان نه ظالم وي؛ نه ظلم ته سر ټيټوي

كوم آيت چي ما د خطبې په پيل كي تلاوت كړ؛ ترجمه ئې دا ده:

فَٱسۡتَقِمۡ كَمَآ أُمِرۡتَ وَمَن تَابَ مَعَكَ وَلَا تَطۡغَوۡاْۚ إِنَّهُۥ بِمَا تَعۡمَلُونَ بَصِيرٞ ١١٢ وَلَا تَرۡكَنُوٓاْ إِلَى ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ فَتَمَسَّكُمُ ٱلنَّارُ وَمَا لَكُم مِّن دُونِ ٱللَّهِ مِنۡ أَوۡلِيَآءَ ثُمَّ لَا تُنصَرُونَ ١١٣    هود 112- 113

نو هم ته (اې پيغمبره) همغسي استقامت وكړه لكه چي گمارل شوى يې او هم هغه چي له تا سره ئې يو ځاى (خپل رب ته) مخه كړې، او سرغړاوى مه كوئ؛ يقيناً چي دى د هغه څه ښه ليدونكى دئ چي تاسو ئې كوئ؛ او د ظالمانو په لوري تمايل مه كوئ كه نه نو په اور به اخته شئ؛ په داسي حال كي چي له الله پرته هيڅ اولياء نه لرئ؛ بيا به مو هيڅوك مرسته ونه كړى شي.

دلته پيغمبر عليه السلام او مؤمنانو ته ويل شوي چي:

له الٰهي لارښوونو سره سم داسي استقامت وكړئ لكه چي پرې گمارل شوي يئ، له هر راز سرغړاوي او انحراف پرته؛ دې ته مو بايد پام وي چي معامله مو له هغه ذات سره ده چي ستاسو پر ټولو پټو او څرگندو كړنو ښه پوه او د هر څه ښه ليدونكى دئ.

د ظالمانو په لوري تمايل مه كوئ كه نه نو د دوزخ اور به مو په برخه شي؛ د الله تعالىٰ له تأييد او ملاتړ به محروم شئ او داسي څوك به ونه مومئ چي ستاسو مرسته وكړى شي. چا چي له ظالم سره ملگرتيا وكړه د الله تعالىٰ مرسته له لاسه وركوي؛ له الله تعالىٰ سره ئې ټولي اړيكي قطع كېږي.

دلته مؤمنانو ته ويل شوي چي نه يوازي د ظالمانو ملگرتيا ونه كړي او له دوى سره له دوستي ډډه وكړي؛ بلكي د دوى په لوري له ميلان او پر دوى له باور او اعتماد هم ځان لري وساتي، د كافرانو او مشركانو په ځاى د ظالمانو صيغه راوړل ښيي چي له هر ظالم سره له تمايل ښودو ممانعت مراد دئ.

دا مبارك آيتونه موږ ته څو لارښووني لري:

له ظلم به ځان ساتو؛ اسلام هر ظلم تحريم كړى، مسلمان نه ظالم وي؛ نه ظلم ته سر ټيټوي، نه د ظلم په وړاندي بې تفاوت وي، نه د ظالم ملگرتيا كوي، نه مظلوم يوازي پرېږدي، نه د ظالم او مظلوم تر منځ بې طرف وي. قرآن له دې ټولو په واضح الفاظو او د څرگندو آيتونو په ترڅ كي ممانعت كړى.

قرآن فرمايي:

كه څوك د مظلوميت په حالت كي ومري، نو د روح قبضولو په وخت كي به فرشتې پوښتنه ترې كوي: په څه حال كي وئ؟ هغوى به وايي: په زمكي كي بې وزلي او كمزوري كړى شوي وو او ظلم راباندي روان وو؛ هغوى به ورته ووايي: آيا د الله زمكه پراخه نه وه چي هجرت مو كړى وى.

إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلائِكَةُ ظَالِمِي أَنْفُسِهِمْ قَالُوا فِيمَ كُنْتُمْ قَالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الأَرْضِ قَالُوا أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِيهَا فَأُولَئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ وَسَاءَتْ مَصِيرًا 97 النساء 97

يعني كه د ظالم په خلاف د بل څه كولو توان او همت نه لرئ نو لږ تر لږه دومره خو كولى شئ چي د ظالمانو تر سلطې لاندي سيمه پرېږدئ او داسي ځاى ته ولاړ شئ چي آزاد، سرلوړى او د خپلي عقيدې په رڼا كي ژوند مو په برخه شي.

همدا مطلب په بل آيت كي داسي راغلى:

يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ أَرْضِي وَاسِعَةٌ فَإِيَّايَ فَاعْبُدُونِ 56 العنكبوت 56

اې زما مؤمنو بندگانو! زما زمكه پراخه ده نو يوازي زما عبادت او بندگي وكړئ.

قرآن مؤمناتو وايي: مه تاسو ظلم كوئ او نه دي پر تاسو ظلم كېږي (لا تَظْلِمُونَ وَلا تُظْلَمُونَ) البقرة 279

رسول الله صلى الله عليه و سلم فرمايلي: څوك چي له يوه ظالم سره په دې موخه روان شي چي تقويه ئې كړي؛ په داسي حال كي چي پوهېږي ظالم دئ؛ يقيناً چي له اسلام وتلى.

د ظالم ملگرتيا د اسلام له دائرې د وتلو باعث دئ؛ كه گورې چي يوه ډله په شرك او خرافاتو كي غرق ده؛ له ملگرتيا به ئې ډډه كوې؛ شرك تر ټولو لوى ظلم دئ؛ (... إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ) شرك هم پر خپل ځان او خپل عقل لوى ظلم دئ او هم د الله تعالىٰ په حق كي ستر ظلم؛ له الله تعالىٰ سره په هغو صفاتو كي بل شريكول دي چي الله تعالىٰ ته مختص دي؛ په حكم، پرېكړو، عبادت او استعانت، خلقت او امر كي الله تعالىٰ هيڅ شريك او سيال نه لري؛ چا چي خپلي شخړي له الله تعالىٰ پرته بل ته راجع كړې هغه ئې له الله تعالىٰ سره په حكم كي شريك كړى.

كه گورئ چي يو څوك د نورو په حق كي ظلم كوي، كوم حقوق چي الله تعالىٰ او دين ئې وركړي؛ هغه تر پښو لاندي كوي؛ له داسي ظالم سره ملگرتيا د اسلام او ايمان منافي عمل دئ. 

عَن أَوْسِ بْنَ شُرَحْبِيلَ ... أَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ : مَنْ مَشَى مَعَ ظَالِمٍ لِيُعِينَهُ وَهُوَ يَعْلَمُ أَنَّهُ ظَالِمٌ ، فَقَدْ خَرَجَ مِنَ الإِسْلاَمِ.

په بل روايت كي داسي راغلي:

څوك چي له يوه قوم سره درومي په داسي حال كي چي د دې قوم په اړه شاهد دئ؛ خو په حقيقت كي شاهد نه وي؛ دى دروغجن شاهد دئ؛ او چا چي په يوې شخړي او خصومت كي له پوهي پرته د چا مرسته وكړه؛ تر هغه به د الله په غضب اخته وي چي لاس ترې واخلي؛ له مؤمن سره جنگ د كفر مترادف عمل دئ او هغه ته ښكنځلي كول فسق دئ.

عَن أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلى الله عَلَيهِ وَسَلمَ مَنْ مَشَى مَعَ قَوْمٍ يُرَى أَنَّهُ شَاهِدٌ وَلَيْسَ بِشَاهِدٍ فَهُوَ شَاهِدُ زُورٍ، وَمَنْ أَعَانَ عَلَى خُصُومَةٍ بِغَيْرِ عِلْمٍ كَانَ فِي سَخَطِ اللهِ حَتَّى يَنْزِعَ، وَقِتَالُ المُؤْمِنُ كُفْرٌ، وَسِبَابُهُ فُسُوقٌ. السنن الكبرى

او په مقابل كي ئې د مظلوم ملگرتيا داسي گڼل شوې: څوك چي د مظلوم په خوا كي درومي؛ تر هغه چي حق ئې ورته تثبيت كړي؛ الله تعالىٰ به ئې د قيامت په هغه ورځ گامونه ټينگ او استوار ولري چي گامونه ښوېېږي. 

عن ابن عمر { مَنْ مَشَى مَعَ مَظلُومٍ حَتَّى يُثَبِّتَ لَهُ حَقَّهُ ثَبَّتَ اللهُ تَعَالى قَدَمَيهِ يَوْمَ تَزِلُّ الأَقدَامِ} موسوعة السنة النبويه

او د الله له دوستانو سره دښمني بيا داسي ده:

عَنْ حَسَّانَ بْنِ عَطِيَّةَ، قَالَ: مَنْ عَادَى أَوْلِيَاءَ اللهِ فَقَدْ آذَنَ اللهَ بِالْمُحَارَبَةِ، وَمَنْ حَالَتْ شَفَاعَتُهُ دُونَ حَدٍّ مِنْ حُدُودِ اللهِ فَقَدْ حَادَّ اللهَ فِي أَمْرِهِ، وَمَنْ أَعَانَ عَلَى خُصُومَةٍ لاَ عِلْمَ لَهُ بِهَا كَانَ فِي سَخَطِ اللهِ حَتَّى يَنْزِعَ، وَمَنْ قَفَا مُؤْمِنًا بِمَا لاَ عِلْمَ لَهُ بِهِ وَقَفَهُ اللهُ فِي رَدْغَةِ الْخَبَالِ حَتَّى يَجِيءَ مِنْهَا بِالْمَخْرَجِ، وَمَنْ خَاصَمَ لِضَعِيفٍ حَتَّى يَثْبُتَ لَهُ حَقُّهُ, ثَبَّتَ اللهُ قَدَمَيْهِ يَوْمَ تَزُولُ الأَقْدَامُ،  وَقَالَ اللهُ: مَا تَرَدَّدْت فِي شَيْءٍ أُرِيدُهُ، تَرْدَادِي فِي قَبْضِ نَفْسِ عَبْدِي الْمُؤْمِنِ يَكْرَهُ الْمَوْتَ وَأَكْرَهُ مُسَاءَتَهِ وَلاَ بُدَّ لَهُ مِنْهُ. مصنف ابن ابي شيبه

له حَسَّانَ بْنِ عَطِيَّةَ روايت دئ چي وايي: چا چي د الله له دوستانو سره دښمني وكړه؛ يقيناً چي د الله خلاف ئې د جنگ اعلان كړى؛ او د چا شفاعت چي د الله د يوه حد او حكم د پلي كېدو مانع شو؛ يقيناً چي له الله تعالىٰ سره ئې د هغه په حكم كي دښمني كړې؛ او چا چي په خصومت او شخړي كي په داسي حال كي مرسته وكړه چي نه پرې پوهېږي؛ تر هغه به د الله تعالىٰ په غضب اخته وي چي ترې ووځي؛ چا چي د يوه مؤمن په غياب كي داسي څه وويل چي پرې علم نه لري؛ تر هغه به د دوزخيانو په گنده څښاك كي پاته وي چي كوم مخرج ترې ومومي؛ او چا چي له يوه مظلوم دفاع وكړه؛ په دې موخه چي حق ئې ورته تثبيت كړي؛ الله به ئې د قيامت په هغه ورځ قدومونه تثبيت كړي چي قدمونه ښوېږي. او الله تعالىٰ فرمايلي: په هيڅ څه كي چي غواړم ئې؛ دومره نه متردد كېږم لكه د هغه مؤمن بنده د روح په قبضولو كي چي دى له مرگ كركه لري او زه ئې ځورول نه خوښوم؛ خو د ده لپاره حتمي ده (بله چاره نه ترې لري).   

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ -صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ- قَالَ: "لَا تَنَاجَشُوا، وَلَا تَبَاغَضُوا، وَلَا تَدَابَرُوا، وَلَا تَحَاسَدُوا، وَلَا يَبِعْ بَعْضُكُمْ عَلَى بَيْعِ بَعْضٍ، وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوانًا، الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ لَا يَظْلِمُهُ وَلَا يَخْذُلُهُ وَلَا يَحْقِرُهُ، التَّقْوَى هَاهُنَا -يُشِيرُ إِلَى صَدْرِهِ- كُلُّ الْمُسْلِمِ عَلَى الْمُسْلِمِ حَرَامٌ: دمه وعرضه وماله؛  وَحَسْبُ امْرِئٍ أَنْ يَحْقِرَ أَخَاهُ المسلم".

له ابو هريره روايت دئ چي رسول الله صلى الله عليه و سلم فرمايلي: د خپلي متاع د ارزښت زياتولو لپاره غلط تبليغات مه كوئ، يو پر بل مه غصه كېږئ، يو بل ته شا مه اړوئ (مه ترې خفه كېږئ)، حسد مه سره كوئ، يو د بل پر مبايعې او پېر پلور مبايعه مه كوئ؛ داسي چي په لوړي بيعي ئې د اخيستلو هڅه وكړئ؛ په خپلو منځونو كي د وروڼو په څېر د الله تعالى بندگان اوسئ، مسلمان د مسلمان ورور دئ؛ نه ظلم پرې كوي، نه ئې يوازي پرېږدي، نه ئې سپك گڼي، بيا ئې خپلي سينې ته اشاره وكړه او وئې فرمايل: تقوىٰ دلته ده؛ (نه په ظاهري حالت او وضعيت او ادعاء كي)؛ د مسلمان هر څه پر بل مسلمان حرام كړى شوي؛ وينه ئې، عزت ئې او مال ئې؛ د يوه سړي د بدوالى لپاره دا كافي ده چي خپل مسلمان ورور تحقير كړي.

وروڼو خوېندو!

ننگرهاريان يو ځل بيا له پراخو وژنو شكايتونه كوي؛ هغه هم داسي چي مړي ئې په ډاگ پراته او سرونه ترې غوڅ شوي وي؛  دا د اسلامي نظام اساسي دنده ده چي د نظام تر سيوري لاندي د هر انسان سر، عزت او مال خوندي كړي؛ وژل خو لري پرېږده حتى په څپېړه وهل هم منتفي كړي او هيڅوك ونشي توانېدى پر بل تېرى وكړي.

يو ځل عمر رضي الله عنه خلکو ته په خپلي وينا كي وویل: ما خلک د دې لپاره نه دي گمارلي چي تاسي ووهي؛ د دې لپاره مې گمارلي چي تاسو ته ستاسو دین او ستاسي د نبي تګلاره وښیي؛ كه چا له دې پرته بل څه وکړل؛ زما دي په هغه ذات قسم وي چي زما ساه ئې په واك کي ده چي حتماً به ئې قصاص كوم. عمرو بن العاص وويل: اې امیرالمؤمنینه! که والي ځيني د تأدیب په موخه ووهي؛ سره له دې به حتماً قصاص كېږي؟!

عمر رضي الله عنه وویل: په هغه الله لوړه کوم چي زما ساه ئې په واک کي ده؛ هرومرو به ئې قصاص کوم، ما رسول الله صلى الله عليه و سلم ولیدو چي ځان ئې قصاص ته وړاندي كړى. پام چي مسلمانان مه وهئ؛ په دې سره به ئې ذلیل كړئ؛ حق ئې مه غصبوئ چي کافر به ئې کړئ، ځنگلونو ته په تگ ئې مه اړباسئ چي له لاسه به ئې ورکړئ.

يعني د دوى پر ځان، عزت او حقوقو تېرى د دې باعث كېږي چي يا له اسلام متنفر شي او يا د بغاوت لار غوره كړي.

سُبْحَانَكَ اللهُمَّ بِحَمْدِكَ نَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ، نَسْتَغْفِرُكَ وَنَتُوبُ إِلَيْكَ