سرپرست وزارت خارجه افغانستان راهي تركيه شد

اميرخان متقي شايد هم در پهلوي وزيران ديگر خارجه افغانستان خصوصيات منحصر بفرد خود را دارد

بياييد بپردازيم به چند تا خصوصيات بارز وزراي خارجه افغانستان ، بدون در نظر داشت تعلقيت آنان به حزب يا ايديالوژي.

٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠

١- سردار محمد نعيم برادر سردار محمد داود:

سرطان ١٣٥٢

او يك سردار و باشنده خانواده سلطنت بود،  برخلاف رييس جمهور محمد داود خان آدم آرام ولي جدي.

رييس جمهور داود خان و محمد نعيم خان هر دو فرزندان سردار عبدالعزيز خان بودند كه بعد از وفات پدر  ، توسط سردار محمد هاشم خان صدراعظم تربيت يافتند ، مي گويند خصوصيت مركزيت بيشتر محمد داود خان يكي از خصوصيات به ارث گرفته شده  از هاشم خون بود.

نعيم خيلي مقتدر بود و داود خان حرف بالاي حرف او نمي گذاشت، نزديكان سلطنت به من گفتند گرايش از شوروي به غرب داود خان نتيجه سفر هاي متعدد نعيم خان و آماده كردن غرب به كمك افغانستان بود

٠٠٠٠٠٠٠٠

٢- داكتر  شاه ولي اولين وزير خارجه دولت  دموكراتيك بخش خلقي ها ، بيشتر به يك داكتر و يا يك فعال حزب عمل مي كرد تا وزير خارجه. كار كرد او در وزارت خارجه تا هنوز روشن نيست، در همان زمان با وجوديكه ايشان وزير خارجه بودند ولي كار بخش خارجي را در بيروي سياسي كميته مركزي حفيظ الله امين انجام مي داد

ثور ١٣٥٧

٠٠٠٠٠٠

٣- حفيظ الله در زمان تصدي او در  بخش خارجي دولت دموكراتيك از پر قدرت ترين ها ولي ؛ از  شديد ترين به حساب مي رود

او گرايش هاي از شرق به غرب را با عجله فراوان بكار برد كه خلاف اصل ديپلوماسي آنوقت بود ، احساسات و يك  در

درجه بالا تر از حد معمول اعتماد به نفس ، دشمن او و هر ديبلومات  ديگر ي شده مي تواند.

سنبله ١٣٥٨

٠٠٠٠٠٠٠٠٠

٤- شاه محمد دوست ديپلومات كاركشته وزارت خارجه كه از رتبه كاتبي وزارت به  مقام وزير وزارت  خارجه رسيد ، مي توان  او را يكي از نخبه هاي  وزارت خارجه افغانستان ناميد

او با وجود مداخله زياد حزب در عرصه خارجي كار ها را بصورت متناسب تنظيم مي كرد،

كارنامه ايشان براي ديپلومات هاي وزارت خارجه مي تواند درس خوب باشد

شاه محمد دوست معين  وزارت خارجه در زمان وزارت حفيظ الله امين بود؛ ولي امين با تمامي زيركي كه داشت و كام دستگاه استخباراتي دولت نتوانست درك كنند كه شاه محمد دوست در جناح پرچم عضو برجسته است

پنهان كاري ، حفظ اسرار و مراعات احتياط را مي توان از او مانند يك تجربه بايد آموخت

جدي ١٣٥٨

٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠

٥- عبدالوكيل   وزير خارجه رييس جمهور داكتر نجيب الله خود برايم گفت من خيلي راحت تر در وزارت  ماليه بودم تا وزارت خارجه ، براي اينكه  اقتصاد مسلك من بود

ايشان مذاكرات ژنيو را در مورد صلح افغانستان با پاكستان به پيش برد و الي تسليم دهي دولت دموكراتيك به مجاهدين در  اين وظيفه كار كرد

ايشان نيز با نزديكي كه با رهبري داشت بسيار پر قدرت بشمار مي رفت ، مگر در روز هاي اخير با اختلاف و گرايش هاي دوگونه ميان داكتر نجيب الله و او ، از قدرت اش كاسته  شدو  تبديل به مهره تطبيق كننده  گرديد.

اين وزير خارجه با  سفر اش به پنجشير  و ملاقات با فرمانده احمدشاه مسعود برگ تازه تاريخ معاصر را رقم زد

نام عبدالوكيل وزير خارجه را كنفرانس ژنيو و مذاكرات صلح تاريخ در سينه دارد، چه خوب و يا بد.

٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠

٦-  نجيب الله لفرايي  ٨ ثور ١٣٧١

ايشان با قدرت هاي مركزي جمعيت نمي توانست مقابله كند

در اين زمان سياست هاي خارجي را ، استاد رباني با مشوره فرمانده احمدشاه مسعود  رهبري مي كردند، از اينرو از ايشان كمتر ياد مي شود

٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠

٧- سيد سلمان گيلاني

يك وزير خارجه بسيار شيك، قد بلند و علاقمند به سياست خارجي

عرصه كاري او آنقدر تنگ بود كه مي توان تنها وزارت خارجه را برايش گذاشته بودند

در يك ملاقات كه با او داشتيم و ديپلومات خوب كشور آغاصاحب سيف الرحمن نيز تشريف داشت ايشان چنين امري را با لفافه برايم گفت

٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠""

٧- وكيل احمد متوكل

ميزان ١٣٧٥

اولين وزير خارجه  دولت امارت اسلامي

شخص بسيار با تربيه و فوق العاده إرام، ولي در بند تصاميم جمعي طالبان

خصوصيات او آرام بودن و نگهداشتن ديپلومات  هاي سابق در وزارت بود، طرفداري از سياست نرمش ، تا اندازه زياد به موقف او لطمه مي زد، عبدالوكيل متوكل تا هنوز هم يكي از طرفداران كلان زيست مسالمت آميز است

٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠

٨- داكتر عبدالله عبدالله

٢٠٠٠ ميلادي

در زمان وزارت  اش و حتا امروز كسي نمي داند كه او فردا چه مي كند ، او را با شانس ترين ولي مقاوم ترين وزير خارجه مي دانند

سياست خارجي زمان كرزي را او به خوبي پيش برد براي اينكه مشوره هاي دوستان خارجي نيز همراه بود

خليل زاد در زمان سفارت امريكا در كابل در سمت وسو دادن سياست خارجي افغانستان نقش حتا تعين كننده داشت

اين داكتر طب چنان سياست كرد كه تا حال دوستان خارجي ناز او را دارند و دو بار مشكل رياست جمهوري را براي   رضايت او حل كردند،

همه را خوب گفتن كار دشواريست ولي كار خود را نيز كردن.

٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠

٩- زلمي رسول:

ايشان از گروب شاه و از دوستان نزديك حامد كرزي بودند

كمتر حرف مي زدند و متوجه حرف هاي بزرگترين بخصوص كرزي بود

يك روز در شوراي عالي اقتصادي كه من هم عضويت آنرا داشتم وقتي ايشان ابراز نظر كردند حامد كرزي خنديد و  گفت : خوب است وزير صاحب خارجه هم كپ  زده مي تواند

يكبار شوق رياست جمهوري كرد و خود را كانديد نمود ولي بعدا انصراف نمودند.

٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠

١٠- داكتر رنگين سپنتا:

وزير اكادميك و با دانش خوب از جمله كادر هاي است كه وزارت خارجه تا آنروز ها بخود نديده  بود

او از همان روز هاي اول يار حامد كرزي شد

ضديت با پاكستان و تلاش به انزوا كشيدن پاكستان درسطح جهاني كار هاي بزرك اوست كه  تا اندازه زيادي موفق بود ولي بعدا در زمان رياست جمهوري داكتر غني اين سياست موفقانه دنبال نشد و  نتيجه برعكس گرديد

سپنتا دنباله روي سياست ضد پاكستاني در افغانستان است ، حركات او در تعداد موارد پاكستان را به چالش مي كشاند

ولي شدت دشمني پاكستان  در برابر افغانستان نيز  عكس العمل هاي سياست هاي اوست

او مانند داكتر غني به غرب باور زياد داشت

ايشان عضويت حزب سبزا جرمني را دارند و يكي از چپي خوب كشور بشمار ميرفتند

٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠

١١– انجنير ضرار احمد عثماني

او برادر استاد عثماني عزيز وكيل پروان است

برايش كار در وزارت خارجه دشوار بود ، مشكلات اداري فراوان داشت،  او يك شخصيت منطقوي و يا ملي نبود، مشكل لساني او را رنج مي داد و رقابت تيمي او را فلج كرده بود

او مي توانست وزير خوب داخله باشد

حامد كرزي با او مانند امرالله صالح در زمان رياست  امنيت ملي  بر خورد دوگانه داشت، نه با بودنش خوش بود و نه با نبودنش

٠٠٠٠٠٠

١٢- صلاح الدين رباني:

شايد هم يكي از  آرام ترين و با تربيه ترين وزراي خارجه افغانستان باشد

او با كركتر كه داشت كاملا عكس كركتر  داكتر غني بود، دوقطب كه داراي مفكوره هاي متفاوت باهم داشتند ،  رييس جمهور كار را براي او تنگ تر كرد تا اينكه استعفا داد

او اولين وزير خارجه كشور است كه با استعفا كنار رفت

استعفا او در زمان حساس ضعف ديپلوماسي او را نشان داد و يك  گريز سياسي را به نمايش گذاشت، گرچه ايشان دلايل را پيشكش كردند؛  ولي دلايل محكم نبود.

٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠

١٣ -حنيف اتمر

او كه بعد از وزارت معارف، وزارت انكشاف دهات، وزارت داخله، مشاور شوراي امنيت ملي وزير خارجه شد، يكي از وزراي بود كه بيشترين روابط خارجي را ايجاد كرد

شيوه گفتار و استدلال او خيلي جالب بود ، به برنامه سازي علاقه مندي زياد داشت، تلاش مي كرد در بين قدرت هاي داخلي گير نياييد، روابط او با روسيه و هند خوب بود، ايشان  گشودن پايگاه هاي نظامي امريكا را در روز هاي اول مشاوريت امنيت ملي اش به امضا رسانيد

او در هر وزارت موفقيت هاي داشت، پر كار و هوشيار بود

براي خودش زياد كار مي كرد

در انتخابات رياست جمهوري حاضر شد و يونس قانوني مانند معاون پيشكش كرد ، او در اين انتخابات بسيار پرقدرت نمايان  شد ولي با يك حركت استعفا داد و طرف داكتر غني را اختيار كرد

٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠

١٤-اميرخان متقي

اسد -١٤٠٠ خورشيدي

بعد از تحول ١٤٠٠ و تبديل شدن جمهوريت به امارت( تا هنوز امارت برسميت شناخته نشده )

متقي را مي توان پر قدرت ترين فرد طالبان دانست، او به تنهايي و شايد با مشوره تعداد كه معلوم نيست  كه آنها داخلي اند ويا خارجي ؛ سياست خارجي حاكميت را پيش مي برد كه تمامي جهان در مقابلش صف كشيده اند

كركتر او كه داشتن يك لبخند و گوش فرا دادن زياد است ٠

كم حرفي او با عث آن شده كه اكثري مذاكرات خراب نشود

او قدرت شنوايي بيشتر را از هر وزير خارجه ديگر دارد، بخصوص قدرت شنيدن  و عكس العمل بد نشان ندادن .تغيرات را در فضاي مذاكرات بعدي ايجاد كرد و تعداد را بر انگيخت تا حرف هاي نيشدار نزنند

جالب اين است كه تنها او از  دهليز سياست خارجي طالبان حرف مي زند و اين امر قدرت او را در ميان حاكميت افغانستان نشان مي دهد

اين كركتر متقي در ميان پراگنده بودن  طرف مذاكره كه تمامي مذاكرات مشاهده مي شود توانسته است با وجود ضديت جهان حاكميت افغانستان را از يورش باز دارد

ثبات در حرف ها و تغير پله به پله برايم خيلي جالب است

٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠٠

استاد مسعود

عشق آباد

١١ مارج

ساعت ١:٣٠