مهم ترین های امروز چهارشنبه
ترتیب کننده: هیلی افغان
✒: د پخواني ولسمشر اشرف غني د دفتر رييس متین بیک له افغانانو څخه له دې امله بخښنه غوښتې چې د ۲۰۲۰ ولسمشریزو ټاکنو کې یې له اشرف غني ملاتړ کړی دی.
متین بیک له بي بي سي سره خبرو کې ویلي نه پوهیږي ولې اشرف غني و تښتېد، ځکه نه په هغه ورځ نه طالبان وو او نه هم ډزې.
✒: نن د ا.ا.ا د بهرنيو چارو وزير محترم مولوي امير خان متقي او مل پلاوي دوحه کې مېشت د افغانستان لپاره د جرمني له سفير ښاغلي مارکز پوټزل سره وکتل.
په ناسته کې په افغانستان کې د سولې او ثبات وضعيت او همداراز د بشري مرستو په لار کې د اسانۍ رامنځ ته کولو په تړاو هراړخيزې خبرې وشوې.
✒: د ملي دفاع وزارت سرپرست او د طالبانو د نظامي کمېسیون مشر ملا محمد یعقوب اخند چې د لومړي ځل لپاره د رسنیو په وړاندې راڅرګند شو د هیواد په سوداګرو غږ کړئ تر څو د هیواد د ننه د روغتیا په برخه کې پانګونه وکړي.
✒: نن د ا.ا.ا د بهرنيو چارو وزير محترم مولوي امير خان متقي په دوحه کې د افغانستان لپاره د ناروې سفارت له غړو سره وکتل.
په ناسته کې په افغانستان کې د سولې، ثبات، حکومتدارۍ او بشري مرستو د دوام په اړه خبرې وشوې. په پای کې افغان لوري د افغان سولې لپاره د ناروې له هڅو مننه وکړه.
✒: دوکتور اسامه عزیز امروز رسمآ بهحیث رییس جدید پوهنتون کابل به استادان و محصلین این پوهنتون معرفی شد و به کارش آغاز کرد.
✒: امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه امروز با ایین مکیری، مسوول ماموریت امریکا برای افغانستان در دوحه دیدار کرد. سخنگوی وزارت خارجه میگوید که هر دوجانب در باره روابط کابل و واشنگتن گفتوگو کردند.
✒: مسوولان شرکت برشنا میگویند که در حال حاضر هشتاد درصد برق مصرفی افغانستان از کشورهای همسایه وارد میشود. در همین حال، شماری از شهروندان کشور میگویند که با فرا رسیدن فصل سرما، برق پایتخت با پرچاوی توزیع خواهد شد که این کار چالشهای برخی از کارخانهداران را بیشتر خواهد ساخت.
✒: د افغانستان ا.ا د اطلاعات او کلتور وزارت سرپرست ملا خیرالله خیرخواه ویلي چې رسنۍ باید د بې طرفۍ اصل ته په پام په بې پرې توګه د ملي ګټو په نظر کې نیولو سره حقایقو ته انعکاس ورکړي.
✒: ناروې او افغان لوري ټینګار کړی دی چې په خپلو کې به د اړیکو د پراختیا او بشري مرستو لپاره همکارۍ ډېروي.
✒: رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه در راه بازگشت از سفر یک روزه خود از جمهوری آذربایجان به ترکیه، در ارتباط با دیدارش با الهام علیاف همتای آذربایجانی وی و رویدادهای اخیر به سئوالات خبرنگاران حاضر در هواپیمای ریاست جمهوری پاسخ داد.
اردوغان در پاسخ به پرسش یکی از خبرنگاران مبنی بر «ایران اخیر به بهانه این که "اسرائیل را وارد منطقه کردهاید" جمهوری آذربایجان را تهدید میکند و از سوی دیگر با بررسی زمینههای همکاری جدید با ارمنستان برای توقف اقدامات شما و جناب علیاف تلاش میکند، این موضوع را چگونه ارزیابی میکنید؟»، گفت: با جناب علیاف در این مورد گفتوگو انجام دادیم. آقای علیاف به رویکرد قاطعانه خود ادامه میدهد. وی گفت «ما هیچ امتیازی به اسرائیل ندادهایم. ما میتوانیم وارد مسیر تبادل هرگونه کالا با اسرائیل شویم.
همانگونه که کشورهای دیگر گام برداری میکنیم، با اسرائیل نیز در این راستا روابط داریم. در این زمینه هیچ کشوری نباید به سازوکارهای تصمیمگیری کشورهای دیگر تاثیری بگذارد و نمیتواند هم بگذارد». امیدواریم ایران اگر با عقل سلیم در این باره رفتار کرده و مشکلی بین ایران و آذربایجان ایجاد نشود».
✒: در سومین روز از تظاهرات مردمی در اعتراض به اقدام کودتای نظامی و همچنین دستگیری مقامات سیاسی در سودان 7 تن در نقاط مختلف شهر خارطوم پایتخت این کشور جان باخته و بیش از 140 نفر زخمی شدند.
گفتنی است نیروهای ارتش سودان 25 اکتبر عبدالله حمدوک، نخست وزیر و شمار بسیاری از سیاستمداران این کشور را بازداشت کردند.
وزارت اطلاع رسانی سودان اعلام کرد که برخی اعضای شورای حاکمیت، وزرای دولت انتقالی و روسای احزاب این کشور توسط نیروهای ارتش بازداشت شدهاند.
تنش میان دولت انتقالی سودان و نظامیان طی چند ماه اخیر افزایش یافته و همدیگر را به ناکارآمدی و عامل بحران کنونی بودن متهم میکنند.
تظاهرات مردم سودان در حمایت از انقلاب و اعتراض به اوضاع معیشتی چند روز است که ادامه دارد.
از سوی دیگر، صدها نفر از مردم سودان از روز شنبه گذشته علیه دولت انتقالی این کشور به رهبری عبدالله حمدوک تظاهرات برگزار کرده و خواستار برکناری وی شده بودند.
✒: تازه د امریکا لوړپوړو چارواکو سنا ته ویلي چې دمګړی یې شاوخوا ۴۵۰ امریکايي وګړي په افغانستان کې دي چې په نږدې ورځو کې به یې له دې ډلې دوه سووه کسان وباسي.
✒: امریکايي دفاعي چارواکو ددغه هېواد سنا ته په یوه استجوابیه غونډه کې ویلي، ددې احتمال شته چې ځينې ترهګرې ډلې په دوو کلونو او ځينې په شپږو میاشتو کې پر امریکا د برید جوګه شي او دغه هېواد ته خطرونه جوړ کړي.
✒: د قطر او چین د بهرنیو چارو وزیرانو له افغانستان سره پر بشردوستانه مرستو ټينګار کړی دی. د راپورونو له مخې د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ یې له خپل قطري سیال شیخ محمد بن عبدالرحمن سره کتلي دي.
✒: د تاجکستان د سوداګرۍ د برخې چارواکو ویلي، روان کال د افغانستان او تاجکستان ترمنځ د دوه اړخیزې سوداګرۍ کچه ۷۶.۷ میلیونه ډالرو ته رسېدلې چې د تېر کال په پرتله لوړوالی ښيي.
✒: د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر شاه محمود قریشي ویلي چې لا تر اوسه پورې افغان چارواکو د نړیوالې ټولنې غوښتنې نه دي پوره کړې خو دوی هیله لري چې د افغانستان اوسني چارواکي د نړیوالې ټولنې توقعات پوره کړي.
✒:د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاروف د تهران ناستې ته په خپلو څرګندونو کې ویلي چې د مرکزي اسیا هېوادونه نباید امریکا ته د اډو په ورکولو سره سیمه له امنیتي ګواښونو سره مخ کړي.
✒: تهران کې د افغانستان په اړه د ګاونډیو هیوادونو ناسته یوه ناسته ترسره شوه.
په دې ناسته کې د روسیې او چین په شمول د افغانستان شپږ ګاونډیو هیوادونو بهرنیو چارو وزیرانو په حضوري او انلاین بڼه ګډون کړی وو.
✒: د ایران د بهرنیو چارو وزیر د افغانستان په اړه د ګاونډیو هېوادونو نننۍ غونډه کې وویل، چې ایران په افغانستان کې له یوه پراخبنسټه دولت نه ملاتړ کوي او په خبره یې له اوسني وضعیت نه د افغانستان د وتلو لپاره اړتیا ده چې په کور دننه پیوستون وي او په ګاونډ کې همکارۍ.
✒: د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر شاهمحمود قریشي د افغانستان په هکله ایران کې نننۍ غونډه کې وویل، چې هېواد یې افغانستان کې ثبات غواړي.
د قریشي په وینا، نړۍواله ټولنه او د سیمې هېوادونه باید افغانستان سره تعامل وکړي.
✒: د چین د بهرنیو چارو وزیر وانګ يي په یوې ثبت شوې وینا کې، چې د ایران په غونډه کې د افغانستان په هکله خپره شوه ویلي چې اسلامي امارت له نړۍوالې ټولنې سره خبرو اترو ته لېواله دی.
✒: حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران در نشست خبری پس از گفتوگوهای تهران درباره افغانستان گفت که باید کمکهای بشردوستانه و اقتصادی به افغانستان فراهم شود تا جوانان در افغانستان جذب گروههای هراس افگن نشوند.
عبداللهیان گفت که طالبان یک واقعیت است و اکنون حکومت سرپرست در افغانستان را اداره میکنند. وی افزود که آنان باید برای رفتن به سوی ایجاد یک حکومت همهشمول تشویق شوند.
عبداللهیان گفت شرکت کنندهگان نشست ایران در باره افغانستان تأکید کردند که ذخایر ارزی بانک مرکزی افغانستان باید آزاد شود تا از وخیمتر شدن وضعیت اقتصادی افغانستان جلوگیری شود.
✒: د پاکستاني رسنيو د راپورونو له مخې تېره ورځ د خيبر پښتونخوا په لکي مروت سيمه کې يو وسله وال برید کې د پولیسو د يو مشر په شمول څلور پوليس وژل شوي دي د پوليسو يوې سرچينې ويلي دي چې دغه پوليس په يو هوټل کې ودرېدلي، چای یې څښله، په دغه مهال پرې وسله وال راغلي او ډزې يې پرې کړي او دوی يې څلور واړه یې وژلي دي.
✒: د پاکستان لومړي وزير عمران خان د سعودي عربستان له وليهد محمد بن سلمان په دې پار مننه کړې چې پاکستان ته يې درې میلیارده امريکايي ډالر پور ورکړ.
عمران خان پر خپلې لیکلي دي چې سعودي عربستان په سختو کې د پاکستان لاس نېوی کړی او اوسني بد اقتصادي وضعيت کې يې پاکستان ته لاس ورکړ.
✒: ملګرو ملتونو کې د ايران استازی پر دې ټېنګار کوي چې بايد افغانستان کې د ټولو قومونو برخه لرونکی حکومت جوړ شي او دا يې مطلقه اړتيا بللې.
ايران نن د يو شمېر هېوادونو کوربه هم دی او د افغانستان په اړه يې ځانګړې ناسته رابللې، خو طا_لبان ورته نه دي غوښتل شوي.
د ا.ا.ا چارواکو د ايران د وروستیو کړنو په غبرګون کې ويلي وو چې سیمې او نړۍ هېوادونو سره ښې اړيکې غواړي خو د يو خپلواک هېواد په توګه نه د چا فشار ته تسلیمیږي او نه هم فرمايشونه منلی شي.
✒: د سوډان د پوځي کودتا مشر جنرال عبدالفتاح برهاني وايي چې په دې پار يې پخوانی حکومت سقوط کړ چې دغه هېواد کې د کورنۍ جګړې مخه ونېسي.
سوډان کې له کودتا وروسته لومړي وزير عبدالله حمدوک او ګڼ نور پخواني چارواکي ونېول شول او ناڅرګند ځای ته وړل شوي.
✒: رويټرز لوېدیځې رسنۍ په يوه تازه مقالې کې ليکلي دي چې چين به په يوازې، افغانستان کې د طا_لبانو حکومت په رسميت ونه پېژني بلکې روسيه، چين، ايران او پاکستان به دې برخه کې ګډ اقدام کوي.
✒: د پاکستان د صدراعظم دفتر اعلان کړی، چې ندیم احمد انجم د یاد هیواد د استخباراتي ادارې ( ای اس ای) د نوي رییس په حیث ټاکل شوی دی.
