مصاحبه دکتورعایشه صدیقه با مجله zenith

دیپلوم انجینر محمد عظیم آبرومند

دکتورعایشه صدیقه ، یکی از کارشناسان امور امنیتی می باشد ، که از دیرزمانی به اینسو در دانشگاه معروف School of Oriental and African Studies  مصروف تحقیق در امور امنینی اسیای مرکزی می باشد. این خانم پاکستانی تبار در یک مصاحبه جدید خود با مجله  zenith  ، مجله ای که دوبار در سال بزبان المانی  نشر میشود توضیح می دهد که چرا نفوذ اسلام آباد پس از روی کار آمدن طالبان در کشور همسایه در حال ارتقا است  و یا امکان دارد که در پایان قضیه نفوذش به زوال مواجه شود.

Zenith:

طالبان کنترل کابل و در نتیجه تمام افغانستان را در دست گرفته اند. با توجه به رابطه دولت و اردوپاکستان با طالبان در کشور همسایه ، وضعیت پاکستان چگونه است؟

یکی از آرزوهای دیرینه برای اردوی پاکستان محقق شد،  تاسیس یک دولت حامی پاکستان در کابل که به شدت مدیون آنها است. رهبری اردوی  پاکستان  از هیچ سناریویی ، به اندازه جنگ دو جبهه با هند و افغانستان نمی ترسد.

همچنین دورنمای تشکیل نوعی «بلوک اسلامی» وجود دارد که می تواند به خوبی با قدرتهای بزرگی مانند روسیه و چین رقابت نموده در نتیجه با کشورهای غربی به صورت برابر برخورد کند.

 Zenith:

پاکستان چگونه از حمله طالبان حمایت کرد؟

پاکستان نقش مهمی در آوردن طالبان بر سر میز مذاکره ایفا کرد. مهمتر از همه ، در جریان این گفتگوها ، رهبران طالبان این اطمینان را داشتند که خانواده های آنها می توانند به سلامت در پاکستان بمانند. همچنین به من گفته شد که گروه طالبان در دوحه هنگام مذاکره با آمریکایی ها از حمایت آنها بود. آنها می توانند برای مشاوره به متخصصان در سفارت پاکستان مراجعه کنند. بنابراین طالبان استراتژی خود را برای بازپس گیری کشور به تنهایی توسعه ندادند ، بلکه قطعاً با همکاری ارتش پاکستان اقدام کردند.

Zenith     : 

و آمریکایی ها به چیزی توجه نکردند؟

در حالی که طالبان با زلمی خلیلزاد و تیم آمریکایی در زمینه توافقنامه صلح فوریه 2020 همکاری می کردند ، مذاکرات با ایالات متحده در مورد خروج از منطقه در سطح دیگری انجام می شد. آمریکایی ها می خواستند از افغانستان خارج شوند زیرا از نظر آنها خروج از اقامت کمتر هزینه داشت. تشکیلات پاکستانی نیز به آن علاقه داشت.

 Zenith:  با طالبان به آن نقطه بازگشته ایم!؟

و دقیقا کدام علاقه؟

در سال 2016 من با مقامات سابق ISI در مذاکره با دولت وقت در افغانستان بودم. طرف افغانستان نگرانی های اصلی خود را در مورد پاکستان مطرح کرد: تجارت ، هند و خط دیورند.

پاسخ تیم پاکستانی این بود: ما دیگر به خط دیورند علاقه ای نداریم. ما دیگر به هند اهمیت نمی دهیم. تجارت یک مشکل جزئی است. بزرگترین دغدغه ما این است که شما افغان ها به آمریکایی ها بگویید که باید افغانستان را ترک کنند. بدیهی است که ارتش پاکستان می خواست وضعیتی را به دست آورد که از نظر آنها در دادگاه پترزبرگ به آنها اعطا نشده بود. تمام استراتژی پاکستان ایجاد این تغییر بوده است تا افغانستان به موقعیتی بازگردد که کابل تحت کنترل یک دولت دوست باشد. و با طالبان به آن نقطه بازگشته ایم.

آیا ترس از هجوم بیشتر پناهندگان به اسلام آباد وجود ندارد ، به ویژه پس از بستن مرزهای دیگر کشورهای همسایه افغانستان مانند ایران ، ازبکستان و تاجیکستان؟

در واقع ، گذرگاه مرزی تورخم در گذر خیبر اکنون پس از بسته شدن موقت دوباره باز شده است. اما در اصل ، پاکستان هیچ علاقه ای به جریان زیاد پناهجویان در مرزها ندارد ، زیرا آنها انتظار حمایت کمی از جامعه بین المللی دارند. اما همچنین به دلیل ترس از نفوذ عوامل هندی به صفوف مقامات امنیتی پاکستان.

Zenith  :

دستگاه امنیتی پاکستان دقیقاً از حمایت طالبان چه انتظاری دارد؟

ابتدا ترس از هند وجود دارد. به طوری که دهلی نو در حوزه نفوذ خود درگیر شده است. آنها به طور دقیق به امرالله صالح ، معاون رئیس جمهور افغانستان ، که تماس های خوبی با هند داشت ، و سرویس امنیت ملی افغانستان ، بی اعتمادی کردند ، زیرا ممکن است باعث ایجاد ناآرامی در پاکستان شوند. آنها می خواستند با این تهدید فرضی مقابله کنند.

Zenith  :  و سیاست هم باید نقش بازی کند.

هنگامی که نیروهای شوروی در اواخر دهه 1980 از افغانستان خارج شدند ، محمد خان جونجو ، صدراعظم  پاکستان ، که معاهده  ژنو برای پایان جنگ را امضا کرد ، ازطرف رئیس جمهور ضیاء الحق برکنار شد. بطور رسمی دلیل برکناری وی  فساد را عنوان نمود ، اما دلیل واقعی آن این بود که این توافق نامه اهرم کافی برای تشکیل یک دولت مطیع در کابل را نشان نمی داد. ازطریق  هیچ یک از جناح های مجاهدین افغان  نظر اسلام آباد برآورده نشد - تا زمانی که طالبان وارد عمل نشدند.

Zenith  : 

پس چرا دستگاه امنیتی پاکستان در دهه 1990 از طالبان حمایت کرد؟

اردوی پاکستان در ابتدا به گلبدین حکمتیار متکی بود. او تشویق شد که حمله خود را به قندهار در سال 1994 آغاز کند. اما در نهایت هیچ یک از این جناح های مجاهد افغان نتوانست انتظارات اسلام آباد را برآورده کند - تا اینکه طالبان وارد عمل شدند و کنترل خود را در زمان ملاعمر در سال 1996 تقویت کرد. اردوی  پاکستان می خواست طالبان را تحت کنترل خود درآورد تا بتواند در شمال غرب و در کل آسیای مرکزی نفوذ داشته باشد.

Zenith  : 

25 سال بعد ، طالبان دوباره پایتخت کابل را تصرف کردند.

در آن زمان ، ساکنان با تشویق طالبان متجاوز روبرو شدند. امروز؟ هیچ کس واقعاً جشن نمی گیرد. مردم ترسیده اند ، می خواهند فرار کنند.

بسیاری از گروه های مختلف تحت عنوان طالبان شناخته می شوند. آیا همه آنها طرفدار پاکستان هستند و آیا طالبان می توانند در درازمدت خود را از اسلام آباد آزاد کنند؟

پاکستان هیچ علاقه ای به نظارت بر عملکرد روزانه دولت طالبان ندارد. اسلام آباد می خواهد ضررهای استراتژیک خود را به حداقل برساند و سود خود را افزایش دهد. برای مثال ، اگر به جنرال های بازنشسته ای که در مورد افغانستان نظریات خود را از طریق شبکه تئویت بیان کرده اند  نگاه کنید ، مشخص می شود که آنها همه را یک بازی استراتژیک می دانند. این کمتر به تفاوت بین "روشنفکران و طالبان که در دوحه نشسته اند و در مذاکرات شرکت داشته اند و شورای کویته ، که به شدت در برنامه ریزی استراتژیک نقش دارد ، می پردازد.

اصلا دولتمردان پاکستانی امیدوار است که اسلام گرایان اکنون نگاه خود را به هند و دقیقتر به درگیری کشمیر معطوف بدارند.

  و سپس گروه طالبان پاکستان (TTP) ، شاخه پاکستانی طالبان وجود دارد.

TTP و نیروهای مسلح پاکستان هیچ گونه تضاد ایدئولوژیکی اساسی را در درگیری نظامی خود جدا نمی کنند. طالبان پاکستانی از رهبری اردو پاکستان به دلیل اجازه حملات هدفمند هواپیماهای بدون سرنشین علیه رهبران طالبان در خاک پاکستان عصبانی هستند.

 Zenith  : 

آیا هدف طالبان در پاکستان معرفی نسخه شرعی خودشان نیست؟

از گفتگوهایم با جنرال ها پاکستان به این نگرش برخوردم که مناطق قبایلی در شمال غرب و برخی مناطق دیگر در پاکستان ، به عنوان مثال در برخی از مناطق بلوچستان ، باید باقی بماند و نسخه شریعت آنها در آنجا معرفی شود ، در حالی که طالبان در مقابل مراقبت از بقیه مناطق پاکستان  ، انرا  قلمرو در صلح  میخوانند.

Zenith  : 

ایا این محاسبه منطقی است؟

این یک ایده احمقانه است ، اما اردو تاکتیکی فکر می کند. اول از همه ، احساس کوتاه مدت، موفقیت مهم است ، نه ضررهای استراتژیک دراز مدت. من به عنوان یک تحلیلگر و بخشی از جامعه مدنی نگران آینده پاکستان هستم زیرا خشونت ها افزایش می یابد. افراط گرایان محبوبیت بیشتری پیدا خواهند کرد - آنها اکنون به یمن موفقیت طالبان در افغانستان از اعتماد به نفس بیشتری برخوردارند. منطقه روزهای مشکلی را در پیشرو دارد.

 Zenith  : 

این پیامدها در کدام محلات درگیری در منطقه احساس خواهد شد؟

در صفوف سرویس های مخفی پاکستان ISI و اردو ، در حال حاضر این امید وجود دارد که رزمندگان خدا با توجه به شعار: ما اتحاد جماهیر شوروی را شکست دادیم ، یک ابرقدرت. ما ایالات متحده را شکست دادیم ، یک ابرقدرت دیگر ، که اکنون نوبت سومی است! پس هند چطور؟

دولتمردان پاکستانی امیدوار استند که اسلام گرایان اکنون نگاه خود را به هند و به طور دقیق تر به درگیری کشمیر معطوف کنند.

برای این مامول ، پاکستان در حال حاضر تلاش می کند تا بقایای ائتلاف شمال را سواراین مرکب کند.

Zenith  : 

و روابط با قدرتهای بزرگ چین و روسیه چطور؟

چالش حفظ تعادل بین همکاری و رقابت با پیکنگ است. اسلام آباد می خواهد چین را تا حد معینی - از طریق طالبان - تحت فشار نگه دارد. البته این یک عمل متعادل سازی است. به نوبه خود ، چین و روسیه واقعاً باید خود را برای تهدید احتمالی جهادی - از سوی القاعده - آماده کنند. رابطه طالبان با القاعده مبهم است و از مکانی به مکان دیگر متفاوت است. گاهی با هم کاری می کنند ، گاهی در رقابت استند.

Zenith  : 

آیا پاکستان به بازیگران دیگر در افغانستان متکی است؟

اسلام آباد رسماً اعلام می کند که تشکیل دولت یک امر درون افغانی است. اما ، به عنوان مثال ، در مورد اشرف غنی ، دیگر نمی توان انتظار داشت که او پس از خروجش در 15 اگست 2021 ، به زودی دوباره فعال سیاسی شود. پاکستان در حال حاضر در تلاش است تا آنچه از اتحاد شمال  باقی مانده است را سوارمرکب خود کند. از جمله ، احمد ضیا مسعود ، برادر احمد شاه مسعود ، که در سال 2001 کشته شد.

Zenith  : 

ژنرال راشید دوستم و افرادش به ازبکستان فرار کردند. دیگر جنگسالاران مانند اسماعیل خان از هرات در حصر خانگی استند. پس از اتحاد شمال چه باقی مانده است؟

پاکستان حداقل سعی خواهد کرد این افراد را به گفتگو وادار کند. یکی با طالبان استدلال می کند که به این ترتیب می توان یک دولت اسلامی نماینده تر تشکیل داد. اما اساساً در اسلام آباد باید منتظر ماند تا قدرتهای بزرگی مانند چین و روسیه رسماً دولت طالبان را قبل از برداشتن این اقدام به رسمیت بشناسند.

Zenith  : 

 به نظر می رسد سرویس های اطلاعاتی غربی از سرعت پیشروی طالبان غافلگیر شده اند. آیا این امر در مورد ISI نیز صدق می کند و تا چه حد سرویس های غربی به اطلاعات همکاران پاکستانی خود اعتماد کرده اند؟

من فکر نمی کنم ISI از آنچه اتفاق افتاده تعجب کرد. بعنوان یک مثال. در پایان ماه جولای ، روزنامه نگار اعزاز سید ، که به نظر می رسد از نزدیک با دستگاه امنیتی در ارتباط است ، نوشت که کابل حداکثر تا سپتامبر به دست طالبان خواهد افتاد. آن زمان فکر می کردم او دیوانه است. امروز فکر می کنم او فقط به اطلاعات بهتر دسترسی داشت. تا چه حد سرویس مخفی پاکستان یافته های خود را با سرویس های غربی در میان گذاشته است ، نمی توانم با جزئیات بگویم. اما من معتقدم که تبادل نظر نزدیک وجود داشت ، به ویژه بین CIA و ISI. فیض حمید ، رئیس اطلاعات تنها در پایان ماه جون به واشنگتن سفر کرده بود تا درباره نقش پاکستان در انتقال قدرت صحبت کند. قابل توجه است که حملات طالبان پس از آن چقدر سریع شتاب گرفت.

پاکستان وانمود می کند که کمک می کند ، اما غرب نباید انتظار زیادی داشته باشد.

Zenith  : 

همچنین در پایان ماه جولای ، چین یک هیئت طالبان را پذیرفت. چگونه پیکنگ از نظر استراتژیک در رابطه با حاکمان جدید در کابل موقعیت دارد؟

چین منابع مالی قابل توجهی دارد و می خواهد نفوذ خود را در منطقه گسترش دهد. شما قبلاً از طریق پروژه های زیربنایی مانند ابتکار کمربند و جاده در آنجا حضور دارید. با تشکر از "کریدور اقتصادی چین و پاکستان" (CPEC) ، سرمایه گذاری های میلیاردی چینی ها به پاکستان سرازیر می شود. پاکستان و طالبان می توانند در اینجا منافع مشترکی را ایجاد کنند ، یعنی بهره مندی از سرمایه گذاری های چینی. و پاکستان به عنوان میانجی برای این امر از پیش تعیین شده است.

آیا چنین طرح هایی شانس بیشتری برای اجرا در افغانستان تحت سلطه طالبان در مقایسه با قبل دارند؟ به هر حال ، چین سالهاست که در معدنکاری در هندوکش سرمایه گذاری کرده است - تا کنون با موفقیت اندک.

تفاوت در این است که ایالات متحده اکنون خیلی عجولانه عقب نشینی کرده است - شما می توانید آن را خودتان در پکن ببینید

این شکل را تصور نکنید اما هنوز چند سال طول می کشد تا پاکستان ، چین و طالبان در واقع به پروژه های عینی بپردازند.

Zenith  : 

پاکستان به عنوان میانجی بین طالبان و سایر کشورها چه نقشی می تواند داشته باشد؟

به ویژه با توجه به ترکیه ، که اعلام کرده است که بیشتر درگیر افغانستان خواهد شد ، پاکستان می تواند خود را به عنوان یک میانجی معرفی کند. روابط دوستانه است و نفوذ ترکیه محدود خواهد بود. منافع امنیتی پاکستان به سختی در خطر است. تغییرات کمی در روابط با ایالت های غربی رخ خواهد داد. پاکستان وانمود می کند که کمک می کند ، اما غرب نباید انتظار زیادی داشته باشد.

مصاحبه فوق بتاریخ هژدهم اگست 2021  در مجله Zenith  انتشار یافته است.

از متن المانی به دری

دیپلوم انجینر محمد عظیم آبرومند

21/9/2021