حقایقی در مورد آیاصوفیا

ترجمه: عبد الخالق احسان

1. آیاصوفیا عبادتگاهی است که دو صد سال قبل از تولد رسول اکرم صلی الله علیه و سلم، اعمار گردید، این مسجد سابقه ی درخشانی در تاریخ بشریت، تاریخ ادیان و تمدن ها و به خصوص تاریخ اسلام و ترکیه دارا می باشد.

2. معلومات تاریخی موجود، گواه است که این عبادتگاه تاریخی در آغاز بخاطر پرستش پروردگار یکتای بی همتای که مخلوقات را از نیستی آفریده است، تأسیس گردیده بود. بار دیگر این مسجد با فتح استانبول در سال 1453م توسط سلطان محمد فاتح، وظیفه سترگ خود را از سر گرفت، محمد فاتح کسی بود که مژده فتح مبینی که رسول الله صلی الله علیه و سلم بشارت داده بود را کمایی کرد؛ عبادت و بندگی الله متعال درین مسجد که بخاطر این هدف بزرگ اساس گذاری شده بود، تا ابتدای قرن گذشته ادامه یافت.

3. بعد از فتح استانبول، سلطان محمد فاتح مردم شهر را امان داد و غیر مسلمانان را آزادی زندگی، دینداری و عبادت در استانبول داده و گفت: « از شما حمایت می کنیم، همانگونه که از خود مان حمایت می نماییم»، مردم در مورد خود، دارایی، ممتلکات و معابد خویش در امنیت کامل به سر می بردند؛ اما یک مورد را استثناء کرده بود که آیاصوفیا به مسجد جامعی تبدیل گردد تا هدف بزرگی را که بخاطر آن تأسیس شده بود، ادا نماید، لذا آیاصوفیا به حیث مسجد تعیین گردیده و امت اسلامی مسؤولیت دارند تا از آن به حیث عبادتگاه اسلامی تا روز قیامت حفظ نمایند.

4. فرزندان امت ما به ادای این امانت بزرگ و حفاظت عبادگاه ارزشمند و بی نظیر حریص بوده و قسمت های که هرازگاهی تخریب می گردید، مرمت نمودند و حتی احساس نیاز نکردند که اسم آن را تغییر دهند، آن را به حیث عبادتگاهی حفظ نمودند تا هدفی که بخاطر آن ساخته شده، زنده بماند، و تنها گلدسته ای به آن اضافه نمودند که رمز توحید می باشد و مدت صدها سال در آن  به پیشگاه پروردگار مهربان و مهرورز سر به سجده گذاشتند.

5. آیاصوفیا در پهلوی این که جایگاهی برای پرستش پروردگار یکتای بی همتا بود، تا سال 1934م به حیث مرکز علم و حکمت و عرفان اسلامی، خدماتی را تقدیم می نمود،  این وظیفه او به اسمش سازگار است، ( Hagia Sophia/  یعنی حکمت الهی)، این خدمات را توسط مؤسسات علمی که در حوزه های مختلف فعال گردیده بود، انجام می داد، از علم ستاره شناسی تا فقه و از علوم ریاضیات تا عقاید و علم کلام.

6. در سال 1934م آیا صوفیا به بهانه ترمیم بسته شد و سپس با تصمیم تندروانه و نااندیشمندانه ای به موزیم تبدیل گردید. سرنوشتی که این مرکز عبادت به آن دچار گردید، با عصمت و نگهداری معبدها، مراکز تاریخی و احکام وقف مخالفت داشت و غم و اندوه بزرگی را بر نفوس فرزندان امت ایجاد نموده و مسجد جامع آیاصوفیا منبع سرخوردگی قرار گرفته بود که روح امت اسلامی را ناآرام ساخته و آرامش و اطمنیان را از آنان گرفت. قضیه مسجد جامع آیاصوفیا و بازگشت آن به مرکز پرستش الله متعال، در فرصت ها و محافل زیادی مطرح گردید و استدلال می شد که این قضیه ای استقلال و آزادی و وصایت می باشد؛ این قضیه به عقده دایمی تبدیل گردید و زخم های عمیقی را بر هر فردی از افراد امت ایجاد نمود که بهبودی آن دشوار می باشد.

7. بنا بر آن چه گفته آمدیم، قضیه افتتاح آیاصوفیا به حیث عبادتگاه اسلامی، بخشی از ادبیات اختلافات سیاسی است که حد و مرزی را نمی شناسد، و اشاره دارد به این که نبرد ادیان و تمدن ها مسئله احتمالی می باشد، در حالی که فرزندان تمدن ما دروازه آزادی به روی تمام ادیان را در طول تاریخ باز گذاشته اند. در غرب شایعه پراکنی می نمایند که کلیسا به مسجد تبدیل شده است و اما ما مسلمانان باور داریم که مسجد دوباره به حیث مسجد قرار گرفته و مدتی برخی او را بدون دلیل و خلاف اصول به موزیم تبدیل نموده بودند.

8. باز شدن دروازه های مسجد برای عبادت که مدت 86 سال از عبادت در آن محروم بودند، مسئله بزرگی است و خوشحالی، شادمانی و حماسه مسلمانان را بر انگیخت. هماهنگی موقف های که از احزاب، جریان ها و گرایش مختلف سیاسی بروز کرد، بار دیگر ثابت نمود که گام های که برای این تصمیم تاریخی گرفته شده و آیاصوفیا دوباره به حیث مسجد تعیین گردید، درست بوده است.

9. بدون تردید دروازه های آیاصوفیا مثل گذشته همیشه باز می باشد، نه تنها برای مؤمنان که با خشوع و فروتنی به سوی آن می آیند، بلکه برای هر کسی که بخاطر دیدن آن بیاید، باز می باشد، همان گونه که همه مسجد های ما به روی گردشگران باز می باشد، مساجد جایگاه عروج معنویات برتر است و اهالی مسجد همیشه ثابت نمودند که به حیث فرزندان تمدن درخشان، همت این آمادگی را دارند.

10. بخاطر همه ی مسایلی که پیشتر یادآوری کردیم، باز شدن آیاصوفیا به حیث جایگاه عبادت و پرستش، مسئله خیلی مهمی است که باید مورد تقدیر و قدردانی قرار گیرد.